PLFS Survey 2026 Results: તાજા સરકારી આંકડા (PLFS) મુજબ દેશમાં 15 વર્ષ અને તેથી વધુ વયના લોકોમાં બેરોજગારીનો દર 5.4%થી ઘટીને 5.1% પર આવી ગયો છે. દેશમાં બેરોજગારી એ વર્ષોથી સૌથી મોટો અને સંવેદનશીલ મુદ્દો રહ્યો છે, પરંતુ તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે સ્થિતિમાં ધીમે-ધીમે સુધારો થઈ રહ્યો છે.
આ રિપોર્ટનો સૌથી મહત્વનો પાસું એ છે કે ગ્રામીણ વિસ્તારોએ દેશના અર્થતંત્રને મોટી રાહત આપી છે, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં હજુ પણ સ્થિતિ થોડી પડકારજનક જોવા મળી રહી છે.
બેરોજગારીના મુખ્ય આંકડા: ગામડાં vs શહેરો
સાંખ્યિકી અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા પિરિયોડિક લેબર ફોર્સ સર્વે (PLFS)ના જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2026ના આંકડા નીચે મુજબ છે-
| ક્ષેત્ર / પરિબળ | એપ્રિલ-જૂન 2026 | જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2026 | સ્થિતિ |
| ગ્રામીણ બેરોજગારી દર | 4.8% | 4.3% | 🟢 સુધારો (ઘટાડો) |
| શહેરી બેરોજગારી દર | 6.7% | 6.8% | 🔴 મામૂલી વધારો |
| દેશનો કુલ બેરોજગારી દર | 5.4% | 5.1% | 🟢 એકંદર સુધારો |
ગામડાઓમાં કેવી રીતે ઘટી બેરોજગારી?
ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રોજગારી વધવા પાછળ બે મુખ્ય કારણો જવાબદાર છે-
ખેતીવાડીમાં રોકાયેલા લોકોનો વધારો
એપ્રિલ-જૂન 2026માં ગ્રામીણ કામદારોમાં ખેતી અને પશુપાલન સાથે જોડાયેલા લોકોનો હિસ્સો 52.9% હતો, જે જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2026માં વધીને 56.7% થયો છે. ચોમાસાની ઋતુ અને ખેતીની સક્રિયતાને કારણે ગામડાઓમાં મોટા પાયે કામ ઉપલબ્ધ થયું છે.
સ્વ-રોજગાર તરફ ઝુકાવ
ગામડાઓમાં પોતાનો નાનો-મોટો વ્યવસાય કે કામકાજ કરતા લોકોનું પ્રમાણ 61.4% થી વધીને 62.7% થયું છે. આ દર્શાવે છે કે લોકો સરકારી કે ખાનગી નોકરીઓ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સ્વ-રોજગાર તરફ વધી રહ્યા છે.
મહિલાઓની ભાગીદારીમાં સકારાત્મક ઉછાળો
આ સર્વેનું સૌથી પ્રોત્સાહક પાસું મહિલા રોજગારી ક્ષેત્રે જોવા મળ્યું છે.
શ્રમ બળ ભાગીદારી દર (LFPR): જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન મહિલાઓની શ્રમ બળમાં ભાગીદારી વધીને 34.7 થઈ ગઈ છે (જે અગાઉના ક્વાર્ટરમાં 33.2% હતી).
મહિલા રોજગાર દર: મહિલાઓનો એકંદર રોજગાર દર પણ 31.3% થી વધીને 32.8% નોંધાયો છે.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં મહિલાઓની ભાગીદારી સતત વધી રહી છે.
દેશમાં કેટલા લોકો કરી રહ્યા છે કામ?
સર્વે મુજબ, જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2026ના સમયગાળામાં દેશમાં 15 વર્ષ અને તેથી વધુ વયના કુલ 57.9 કરોડ લોકો રોજગારી મેળવી રહ્યા હતા.
પુરુષ કામદારો: આશરે 40.5 કરોડ
મહિલા કામદારો: આશરે 17.4 કરોડ
ચિંતાનો વિષય અને ભવિષ્યનો પડકાર
આંકડા સુધાર દર્શાવે છે, પરંતુ અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે આ આંકડા પાછળ કેટલીક મહત્વની બાબતો સમજવી જરૂરી છે-
શહેરી બેરોજગારીમાં વધારો: શહેરોમાં બેરોજગારી દર 6.7% થી વધીને 6.8% થયો છે, જે દર્શાવે છે કે ભણેલા-ગણેલા અને કુશળ યુવાનો માટે શહેરોમાં યોગ્ય નોકરીઓની અછત છે.
રોજગારની ગુણવત્તા: ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ખેતી અને સ્વ-રોજગાર વધવાને કારણે આંકડા સુધાર્યા છે, પરંતુ માત્ર આંકડા વધવા પૂરતા નથી. કામદારોને યોગ્ય વેતન, સ્થિર નોકરી અને સુરક્ષિત ભવિષ્ય મળે તે સૌથી વધુ જરૂરી છે.