Gold Vault: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાનું મહત્ત્વ સતત વધી રહ્યું છે. વિશ્વભરની સેન્ટ્રલ બેંકો માટે સોનું માત્ર રોકાણ નહીં, પણ આર્થિક અસ્થિરતા સામેનું સૌથી મોટું સુરક્ષા કવચ બની ગયું છે. આ વધતી માંગ વચ્ચે સિંગાપોરે વૈશ્વિક ગોલ્ડ માર્કેટમાં પોતાનું વર્ચસ્વ સ્થાપિત કરવા માટે એક ઐતિહાસિક માસ્ટરપ્લાન તૈયાર કર્યો છે. સિંગાપોર સરકારે વિદેશી કેન્દ્રીય બેંકો માટે વિશેષ ગોલ્ડ વૉલ્ટિંગ સુવિધા શરૂ કરી દીધી છે, જેનો હેતુ દેશને દુનિયાની નવી સોનાની તિજોરી તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે.
કેન્દ્રીય બેંકો માટે નવી વૉલ્ટિંગ સુવિધા: 500 ટન સોનું સુરક્ષિત રાખવાની ક્ષમતા
સિંગાપોરની નાણાકીય સત્તામંડળ (MAS) દ્વારા 10 નવેમ્બર 2026ના રોજ આ ખાસ ગોલ્ડ વૉલ્ટિંગ સેવા સત્તાવાર રીતે શરૂ કરવામાં આવી છે. આ યોજના અંતર્ગત વિદેશી દેશોની સેન્ટ્રલ બેંકો, આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સંસ્થાઓ (MFI) અને સરકારી સાર્વભૌમ ભંડારો (Sovereign Funds) પોતાનું સોનું સિંગાપોરમાં અત્યંત સુરક્ષિત રીતે રાખી શકશે.
આ સોનાને દેશની રાષ્ટ્રીય મુદ્રા તિજોરીમાં સાચવવામાં આવશે, જેની હાલની ક્ષમતા આશરે 500 મેટ્રિક ટનની છે. ખાસ વાત એ છે કે ભવિષ્યમાં માંગ વધવા પર આ તિજોરીની ક્ષમતામાં જરૂરિયાત મુજબ વધારો પણ કરી શકાશે. સિંગાપોરના ઉપપ્રધાનમંત્રી અને MASના ચેરમેન ગણ કિમ યોંગના જણાવ્યા અનુસાર, અનેક વિદેશી કેન્દ્રીય બેંકોએ આ નવી સુવિધામાં ભારે રસ દાખવ્યો છે, જોકે સુરક્ષા અને ગોપનીયતાના નિયમોને કારણે કોઈ ચોક્કસ દેશ કે બેંકનું નામ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી.
2027માં ગોલ્ડ ટ્રેડિંગ અને ક્લિયરિંગ માટે આધુનિક પ્લેટફોર્મ
સિંગાપોર માત્ર સોનું સાચવીને સ્ટોર કરવા સુધી સીમિત રહેવા માગતું નથી, પરંતુ તે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગોલ્ડ ટ્રેડિંગનું પાવરહાઉસ બનવા જઈ રહ્યું છે. આ માટે આગામી સમયમાં બે મોટા પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ થવાના છે:
ઓવર-ધ-કાઉન્ટર (OTC) ક્લિયરિંગ સિસ્ટમ: 2027ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં (Q1 2027) સિંગાપોરમાં OTC ગોલ્ડ ક્લિયરિંગ સિસ્ટમની લાઈવ ટ્રેડિંગ અને માર્કેટ ઓપરેશન્સ શરૂ થઈ જશે. અત્યાર સુધી એશિયાના દેશોને સોનાના મોટા સેટલમેન્ટ માટે લંડન કે ન્યૂયોર્ક પર નિર્ભર રહેવું પડતું હતું, જે હવે એશિયન સમયમાં જ સિંગાપોરમાં સરળતાથી થઈ શકશે.
SGX કિલો ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ્સ: સિંગાપોર એક્સચેન્જ (SGX) દ્વારા 2027ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં (Q2 2027) ભૌતિક રૂપે ડિલિવર થઈ શકે તેવા સોનાના 1 કિલોગ્રામના ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ્સ લોન્ચ કરવામાં આવશે. આનાથી વૈશ્વિક રોકાણકારો અને સંસ્થાઓ માટે ટ્રેડિંગ અને હેજિંગ કરવું અત્યંત સરળ બનશે.
એશિયાઈ બજારોમાં વધતી સ્પર્ધા: હોંગકાંગ અને દુબઈને ટક્કર
વૈશ્વિક ગોલ્ડ માર્કેટમાં અત્યાર સુધી લંડન (LBMA) અને સ્વિટ્ઝરલેન્ડનો એકચક્રી દબદબો રહ્યો છે. પરંતુ, એશિયામાં સોનાની ભૌતિક માંગ વધુ હોવાથી હવે મુકાબલો એશિયન હબ વચ્ચે શરુ થયો છે.
હોંગકાંગ પણ પોતાને ગોલ્ડ હબ તરીકે વિકસાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, પરંતુ સિંગાપોરની રાજકીય તટસ્થતા, મજબૂત કાયદાકીય માળખું અને પારદર્શક નીતિઓ તેને વિદેશી રોકાણકારો માટે વધુ આકર્ષક બનાવે છે.
દુબઈ મુખ્યત્વે રિટેલ અને જ્વેલરી ટ્રેડિંગમાં આગળ છે, જ્યારે સિંગાપોર સીધું સેન્ટ્રલ બેંક લેવલના ઇન્સ્ટીટ્યુશનલ ટ્રેડિંગ અને બુલિયન રિઝર્વ પર ફોકસ કરી રહ્યું છે.
એપ્રિલ 2027થી ટેક્સમાં મોટી રાહત: વેપાર થશે વધુ સસ્તો
ગોલ્ડ માર્કેટને વેગ આપવા અને વૈશ્વિક ખેલાડીઓને આકર્ષવા માટે સિંગાપોર સરકાર ટેક્સ સિસ્ટમમાં પણ મોટો ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. સિંગાપોરની MAS અને નાણા મંત્રાલય દ્વારા એપ્રિલ 2027થી રોકાણ સંબંધિત કિંમતી ધાતુઓ (Investment Precious Metals - IPM) ના હોલસેલ બિઝનેસ પર જીએસટી (GST) માં રાહત આપવાની જોગવાઈ લાગુ કરવામાં આવશે.
આ ટેક્સ છૂટમાં નીચે મુજબની સેવાઓ આવરી લેવામાં આવશે-
- સોનાનું સુરક્ષિત સ્ટોરેજ (Vaulting)
- સોનાનું શુદ્ધિકરણ (Refining) અને ફરીથી ઢાળવાની પ્રક્રિયા (Re-casting)
- સોનાની શુદ્ધતાની ચકાસણી (Assaying)
- ગોલ્ડ બ્રોકિંગ અને સંકળાયેલી સેવાઓ
આ રાહતથી સંસ્થાગત સ્તરે કામ કરતી પાત્ર કંપનીઓ અને માર્કેટના સહભાગીઓ માટે ટ્રાન્ઝેક્શન કોસ્ટ (કારોબારનો ખર્ચ) ઘણો ઓછો થઈ જશે, જેનાથી સિંગાપોરનું બજાર વધુ મજબૂત બનશે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ભવિષ્યની અસરો
આ પગલાથી વૈશ્વિક સ્તરે મોટા બદલાવ જોવા મળી શકે છે-
ડોલર પર નિર્ભરતા ઘટશે: વિશ્વભરની સેન્ટ્રલ બેંકો પોતાના વિદેશી મુદ્રા ભંડારને અમેરિકા કે યુરોપિયન દેશોમાં રાખવાને બદલે સિંગાપોર જેવા તટસ્થ અને સુરક્ષિત એશિયન કેન્દ્રમાં રાખવાનું પસંદ કરશે.
ભાવોમાં સ્થિરતા: એશિયન ટાઈમ ઝોનમાં સિંગાપોરનું મોટું ક્લિયરિંગ હાઉસ સક્રિય થવાથી સોનાના વૈશ્વિક વેપારમાં વોલ્યુમ વધશે અને કિંમતોમાં વધુ પારદર્શિતા આવશે.
એશિયાનું વધતું વર્ચસ્વ: વૈશ્વિક સ્તરે સોનાના કુલ વપરાશમાં એશિયા મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે, અને સિંગાપોરની આ પહેલથી ફિઝિકલ ગોલ્ડ સપ્લાય ચેઇનમાં એશિયાનો પ્રભાવ ટોચ પર પહોંચી જશે.