Crude Oil Price Hike: મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં વધતા જતા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને તેના પરિણામે તેલના વૈશ્વિક પુરવઠામાં સંભવિત વિક્ષેપની ચિંતાઓને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં સતત બીજા દિવસે નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલી ઘર્ષણની સ્થિતિ તથા લશ્કરી ગતિવિધિઓને કારણે વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટમાં અસ્થિરતાનો માહોલ સર્જાયો છે, જેના લીધે બજારમાં 'પેનિક બાયિંગ' ને વેગ મળ્યો છે.
બ્રેન્ટ ક્રૂડ અને WTI ફ્યુચર્સના ભાવમાં કેટલો વધારો થયો?
મંગળવારે ટ્રેડિંગ સેશન દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના બંને મુખ્ય બેંચમાર્ક સુધારા સાથે બંધ થયા હતા:
- બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude): 00:02 GMT સુધીમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફ્યુચર્સ 63 સેન્ટ (1.51%) ના ઉછાળા સાથે વધીને $106.91 પ્રતિ બેરલની સપાટીએ પહોંચી ગયું હતું.
- WTI ક્રૂડ (US West Texas Intermediate): યુએસ ડબલ્યુટીઆઈ ક્રૂડ ફ્યુચર્સ 72 સેન્ટ (0.8%) વધીને $93.32 પ્રતિ બેરલ પર પહોંચ્યું હતું.
બજાર વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર, મધ્ય પૂર્વના દેશોમાંથી નિકાસમાં આંકડાકીય સુધારો જોવા મળ્યો હોવા છતાં, યુદ્ધ અને તણાવની સ્થિતિ પુરવઠા શૃંખલા (Supply Chain) ને ગમે ત્યારે ખોરવી શકે છે તેવી ચિંતા વ્યાપારીઓમાં સેવાઈ રહી છે.
ક્રૂડ ઓઈલની નિકાસ ફેબ્રુઆરી પછીના સર્વોચ્ચ સ્તરે
ડેટા પ્રોવાઈડર 'Kpler' ના પ્રાથમિક ડેટા પરથી સોમવારે જાણવા મળ્યું હતું કે સપ્ટેમ્બર મહિના દરમિયાન મધ્ય પૂર્વના મુખ્ય ઉત્પાદક દેશોમાંથી ક્રૂડ ઓઈલની નિકાસ વધીને 12.8 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ (bpd) થઈ હતી. ખાસ કરીને સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) તરફથી શિપમેન્ટમાં વધારો થવાના કારણે આ આંકડો ફેબ્રુઆરી પછીની સર્વોચ્ચ સપાટીએ પહોંચ્યો છે.
પરંતુ, મધ્ય પૂર્વ એ વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ ઉત્પાદક અને નિકાસકાર પ્રદેશ હોવાથી, અહીંની કોઈ પણ અસ્થિરતા લાલ સમુદ્ર (Red Sea) અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) જેવા જળમાર્ગો પર અસર કરે છે.
ભારતીય અર્થતંત્ર અને ઇંધણના ભાવ પર શું અસર પડશે?
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું અંદાજે 85% ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે, તેથી વૈશ્વિક સ્તરે ભાવ વધતા દેશના આયાત બિલ (Import Bill) માં મોટો વધારો થાય છે. આનાથી દેશની વેપાર ખાધ (Trade Deficit) પર નકારાત્મક અસર પડે છે.
જોકે, હાલમાં ભારતીય બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડનો આ ઉછાળો સરકારી માલિકીની ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ના રિફાઈનિંગ માર્જિન પર ભારે દબાણ લાવશે. જો ક્રૂડના ભાવ લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહેશે, તો ભવિષ્યમાં ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ ઘટવાની શક્યતાઓ ધૂંધળી બનશે અને ભાવવધારાનું જોખમ વધી જશે.