Aviation News: છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારત અને ખાસ કરીને ગુજરાતમાં ગ્રીનફિલ્ડ એરપોર્ટ શબ્દ ખૂબ ચર્ચામાં રહ્યો છે. ભલે તે ધોલેરા હોય કે હીરાસર, સરકાર નવા પ્રોજેક્ટ્સ પાછળ અબજો રૂપિયા ખર્ચી રહી છે. પરંતુ સામાન્ય નાગરિકના મનમાં પ્રશ્ન થાય કે ગ્રીનફિલ્ડ એટલે શું અને તેની જરૂર કેમ પડી?
ગ્રીનફિલ્ડ એરપોર્ટ એટલે શું?
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ગ્રીનફિલ્ડ એરપોર્ટ એટલે એવું એરપોર્ટ જે શૂન્યથી નવેસરથી બનાવવામાં આવે. આ એરપોર્ટ કોઈ જૂના એરપોર્ટના વિસ્તરણના બદલે સાવ કોરી કે ખેતીલાયક જમીન પર બનાવવામાં આવે છે.
તેને બનાવતી વખતે શરૂઆતથી જ અદ્યતન ટેકનોલોજી, વિશાળ રનવે અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે.
નામ પ્રમાણે જ, આ પ્રોજેક્ટ્સમાં ઇકો-ફ્રેન્ડલી ડિઝાઇન અને ગ્રીન એનર્જી (સૌર ઉર્જા વગેરે) પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવે છે.
બ્રાઉનફિલ્ડ vs ગ્રીનફિલ્ડ: તફાવત શું?
બ્રાઉનફિલ્ડ (Brownfield): જ્યારે હાલના ચાલુ એરપોર્ટ (જેમ કે અમદાવાદનું સરદાર પટેલ એરપોર્ટ) ને સુધારીને મોટું કરવામાં આવે કે નવું ટર્મિનલ બનાવાય, ત્યારે તેને બ્રાઉનફિલ્ડ પ્રોજેક્ટ કહેવાય.
ગ્રીનફિલ્ડ (Greenfield): જ્યાં પહેલા કશું જ નહોતું અને નવી જગ્યાએ સંપૂર્ણ નવું માળખું ઊભું કરાય (જેમ કે ધોલેરા એરપોર્ટ).
શા માટે ગ્રીનફિલ્ડ એરપોર્ટ જરૂરી છે?
વધતા જતા શહેરીકરણ અને ઉડ્ડયન ક્ષેત્રની માંગને પહોંચી વળવા માટે આ એરપોર્ટ અનિવાર્ય બન્યા છે. મોટાભાગના જૂના એરપોર્ટ શહેરોની વચ્ચે આવી ગયા છે, ત્યાં રનવે વધારવાની જગ્યા નથી. નવા એરપોર્ટ શહેરની બહાર હોવાથી આ સમસ્યા હલ થાય છે.
ગ્રીનફિલ્ડ એરપોર્ટ માત્ર મુસાફરો માટે જ નહીં, પણ માલસામાન (Cargo)ની હેરફેર માટે મોટા હબ તરીકે વિકસાવાય છે, જે ઉદ્યોગોને વેગ આપે છે. મોટા રનવે હોવાથી અહીં મોટા એરક્રાફ્ટ (Airbus A380 જેવા) ઉતરી શકે છે, જેનાથી સીધી આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ શક્ય બને છે. એરપોર્ટની આસપાસ હોટલ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને કનેક્ટિવિટી વધવાથી આખું નવું શહેર (Aerotropolis) વિકસે છે.
ગ્રીનફિલ્ડ એરપોર્ટ માટે જમીન સંપાદન અને પર્યાવરણીય મંજૂરી મેળવવી પડકારજનક હોય છે, પરંતુ એકવાર તૈયાર થયા પછી તે 30-40 વર્ષ સુધીની જરૂરિયાતોને સંતોષે છે.
ગુજરાતમાં ગ્રીનફિલ્ડ ક્રાંતિ
ગુજરાત સરકાર હાલમાં હીરાસર (રાજકોટ) અને ધોલેરા બાદ અંકલેશ્વર અને દ્વારકા જેવા વિસ્તારોમાં ગ્રીનફિલ્ડ સુવિધાઓ વિકસાવી રહી છે. આનો મુખ્ય હેતુ પ્રવાસન અને ઉદ્યોગ જગતને પાંખો આપવાનો છે.