Anant Ambani Newcastle University: ભારતના બીજા સૌથી ધનિક ઉદ્યોગપતિ મુકેશ અંબાણીના નાના પુત્ર અનંત અંબાણી હાલમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારે ચર્ચામાં આવ્યા છે. યુકેની પ્રખ્યાત ન્યૂકેસલ યુનિવર્સિટીએ તેમને સસ્ટેનેબિલિટીના ક્ષેત્રમાં 'પ્રોફેસર ઓફ પ્રેક્ટિસ' તરીકે નવું પદ આપ્યું છે. જોકે, આ નિમણૂક બાદ શિક્ષણવિદો, ઇતિહાસકારો અને પર્યાવરણવાદીઓ દ્વારા તીવ્ર વિરોધ નોંધાવવામાં આવી રહ્યો છે અને યુનિવર્સિટીના આ નિર્ણય પર અનેક સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે.
ન્યૂકેસલ યુનિવર્સિટીનો દાવો અને સન્માનનું કારણ
14 સપ્ટેમ્બરના રોજ યુકેની ન્યૂકેસલ યુનિવર્સિટીએ સત્તાવાર જાહેરાત કરીને અનંત અંબાણીને 'પ્રોફેસરશિપ ઓફ પ્રેક્ટિસ'નું સન્માન આપવાની વાત કરી હતી. યુનિવર્સિટીના જણાવ્યા મુજબ, અનંત અંબાણી દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી 'વંતારા' (Vantara) વન્યજીવ બચાવ પહેલ તેમજ રિલાયન્સને ગ્રીન એનર્જી તરફ દોરી જવામાં તેમના યોગદાનને ધ્યાનમાં રાખીને આ પદ આપવામાં આવ્યું છે.
ઉત્તર ઇંગ્લેન્ડની આ યુનિવર્સિટીએ જણાવ્યું હતું કે, વંતારા ખાતે થઈ રહેલું કામ વૈશ્વિક સંરક્ષણ અને જૈવવિવિધતાના લક્ષ્યો પર યુનિવર્સિટીના વિશ્વ-સ્તરીય સંશોધન સાથે સુસંગત છે. નોંધનીય છે કે 'પ્રોફેસર ઓફ પ્રેક્ટિસ' એ કોઈ સંશોધન-આધારિત કાયમી પદ નથી, પરંતુ વ્યવહારિક ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોને અપાતું ટૂંકા ગાળાનું સન્માન છે.
પર્યાવરણવાદીઓ અને ઇતિહાસકારોનો ભારે વિરોધ
અનંત અંબાણીને આ સન્માન મળતાં જ વૈશ્વિક અને ભારતીય નિષ્ણાતોએ યુનિવર્સિટી સામે મોરચો માંડ્યો છે:
રામચંદ્ર ગુહા (ઇતિહાસકાર):
તેમણે આ નિર્ણયને "ખરેખર આશ્ચર્યજનક" ગણાવતા કહ્યું કે, તેઓ એવા ઓછામાં ઓછા 50 થી 100 લોકોના નામ આપી શકે છે જેઓ સસ્ટેનેબિલિટીના ક્ષેત્રમાં આ સન્માન માટે વધુ લાયક છે.
પ્રેરણા સિંહ બિન્દ્રા (વન્યજીવ સંરક્ષણવાદી):
તેમણે 3,500 એકરમાં ફેલાયેલા 'વંતારા' પ્રોજેક્ટ સામે સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે, "આ પ્રાણીઓને કેદમાં રાખવાનું સ્થળ છે. જે મૂળભૂત રીતે એક પ્રાણીસંગ્રહાલય છે. પ્રાણીઓને ઝૂમાં પૂરી રાખવાને સંરક્ષણ ન ગણી શકાય; આપણે વન્યજીવોને તેમના કુદરતી રહેઠાણમાં બચાવવાની જરૂર છે."
લાયલા મહેતા (સંશોધક, સસેક્સ યુનિવર્સિટી):
તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે, "ન્યૂકેસલ યુનિવર્સિટી ખૂબ નીચા સ્તરે ઉતરી આવી છે અને ટકાઉપણાની મજાક ઉડાવી રહી છે."
ભુવન મંગલોર (સંશોધક):
'વંતારા' પર સંશોધન પત્ર લખી રહેલા ભુવન મંગલોરે આ નિમણૂક પર પ્રતિક્રિયા આપતા પૂછ્યું કે, "શું આ કોઈ મજાક છે?"
આમ, વન્યજીવ સંરક્ષણ અને ટકાઉપણાના નામે અનંત અંબાણીને અપાયેલા આ અકાદમિક પદ સામે સમગ્ર વિશ્વના પર્યાવરણ વર્તુળોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
