LPG Customers Decline:દેશમાં LPG કનેક્શનને લઈ મહત્વની માહિતી સામે આવી છે. એપ્રિલ મહિનાથી ઓગસ્ટ મહિના વચ્ચેના સમય ગાળા દરમિયાન 62 લાખ ઘરેલુ LPG ગ્રાહકોમાં ઘટાડો થયો છે. ઓઈલ મંત્રાલયની માહિતી પ્રમાણે એપ્રિલની શરૂઆતમાં દેશમાં એક્ટિવ ઘરેલુ LPG ગ્રાહકોની સંખ્યા 33.39 કરોડ હતી, જે સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં ઘટીને 32.77 કરોડ થઈ છે.
નોંધપાત્ર વાત એ છે કે LPG ગ્રાહકોની સંખ્યામાં આ ઘટાડો ઘણા સમય પછી જોવા મળ્યો છે.
કેટલા LPG ગ્રાહકો ઘટ્યા છે?
છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી ભારતમાં LPG કનેક્શન સતત વધી રહ્યા હતા. વર્ષ 2015-2016ની શરૂઆતમાં દેશમાં આશરે 14.86 કરોડ સક્રિય LPG ગ્રાહકો હતા. ત્યારબાદ વર્ષ 2026 ની શરૂઆતમાં આ સંખ્યા સતત વધીને 33.39 કરોડ થઈ ગઈ. તેનો અર્થ એ થયો કે LPG ગ્રાહકોની સંખ્યા બમણી કરતાં વધુ થઈ ગઈ છે.
પરંતુ વર્ષ 2026માં ચિત્ર સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયું. એપ્રિલ અને ઓગસ્ટ વચ્ચે સક્રિય ગ્રાહકોની સંખ્યામાં 1 ટકાનો ઘટાડો થયો. સપ્ટેમ્બરની શરૂઆત સુધીમાં LPG ગ્રાહકોની સંખ્યા ઘટીને 327.7 મિલિયન થઈ ગઈ.
શું કારણ છે?
LPG ગ્રાહકોમાં ઘટાડાનું એક જ કારણ ન હોઈ શકે.પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધે LPG પુરવઠાને અસર કરી છે, જેનાથી ભારતની સમસ્યાઓમાં વધારો થયો છે.યુદ્ધ પહેલા ભારતની LPG આયાતનો 90 ટકા ભાગ ગલ્ફ ક્ષેત્રમાંથી આવતો હતો.પુરવઠા પર વધતા દબાણને કારણે ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ નવા LPG જોડાણો ઘટાડી દીધા છે.
શું ઈ-કેવાયસીની પણ અસર પડી છે?
એલપીજી કનેક્શન ચકાસવા માટે આધાર-આધારિત બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, 19 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં, 274.3 મિલિયન (89.9 ટકા) સક્રિય સ્થાનિક LPG ગ્રાહકોએ તેમનું બાયોમેટ્રિક આધાર પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કર્યું છે. જેમણે પહેલાથી જ પૂર્ણ કર્યું નથી તેમને સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે. તેથી એવું કહી શકાય કે આની ગેસ જોડાણો અને પુરવઠા પર થોડી અસર પડી છે. વધુમાં 1 ઓક્ટોબર, 2026 થી, નિયમન કરેલ કિંમતે સબસિડીવાળા એલપીજી રિફિલ બુક કરવા માટે આ પ્રમાણીકરણ જરૂરી રહેશે.
શું ઉજ્જવલા યોજનાના ગ્રાહકોની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે?
LPG ગ્રાહકોમાં ઘટાડાની અસર ઉજ્જવલા યોજના પર પણ પડી છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ ગ્રાહકોની સંખ્યા આશરે 6 લાખ ઘટીને માત્ર 10.57 કરોડ થઈ ગઈ છે.
નાણાકીય વર્ષ 2025માં ભારતનો LPG વપરાશ આશરે 3.13 કરોડ ટન હતો, જ્યારે સ્થાનિક ઉત્પાદન લગભગ 1.28 કરોડ ટન હતું. પરિણામે માંગ અને સ્થાનિક ઉત્પાદન વચ્ચેનો તફાવત આયાત દ્વારા પૂર્ણ કરવો પડે છે.