Navratri 2026 Vastu Tips: શારદીય નવરાત્રીનો પ્રારંભ 11 ઓક્ટોબર 2026થી થઈ રહ્યો છે. નવ દિવસ સુધી ચાલનારા આ પર્વમાં માતા દુર્ગાના નવ સ્વરૂપોની પૂજા કરવામાં આવે છે. નવરાત્રી દરમિયાન ઘણા ઘરોમાં ઘટસ્થાપના, અખંડ જ્યોત અને વિશેષ પૂજાનું આયોજન થાય છે. જોકે, પૂજાની તૈયારીઓ શરૂ કરતાં પહેલાં ઘરના મંદિરની સ્વચ્છતા પર પણ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, નવરાત્રી પહેલાં પૂજાસ્થળમાંથી ખંડિત મૂર્તિઓ, સૂકાઈ ગયેલા ફૂલો અને બિનઉપયોગી પૂજા સામગ્રી દૂર કરવી જોઈએ. જો તમે પણ માતા દુર્ગાની પૂજા માટે તૈયારી કરી રહ્યા છો, તો જાણો કે મંદિરની સફાઈ કરતી વખતે કઈ વસ્તુઓ હટાવવી જોઈએ અને કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
શારદીય નવરાત્રી 2026 ક્યારથી શરૂ થશે?
હિંદુ પંચાંગ અનુસાર, શારદીય નવરાત્રીની શરૂઆત આસો મહિનાના સુદ પક્ષની પ્રતિપદા તિથિથી થાય છે. વર્ષ 2026માં શારદીય નવરાત્રી 11 ઓક્ટોબરથી શરૂ થશે. આ દરમિયાન માતા દુર્ગાના નવ સ્વરૂપોની પૂજા કરવામાં આવશે. નવરાત્રી શરૂ થાય તે પહેલાં ઘરની સાફસફાઈ કરવાની અને પૂજાસ્થળને વ્યવસ્થિત રાખવાની પરંપરા છે.
ખંડિત મૂર્તિઓ અને જૂની તસવીરો
ઘરના મંદિરમાં દેવી-દેવતાઓની તૂટેલી કે ખંડિત મૂર્તિઓ રાખવાનું ટાળવું જોઈએ. જો મંદિરમાં કોઈ મૂર્તિનો ભાગ તૂટી ગયો હોય અથવા ભગવાનની તસવીર ખરાબ થઈ ગઈ હોય, તો તેને આદરપૂર્વક અલગ રાખો. ધાર્મિક પરંપરા મુજબ, આવી વસ્તુઓનો નિકાલ યોગ્ય રીતથી કરવો જોઈએ. મૂર્તિઓને નદી કે તળાવમાં ફેંકવાને બદલે સ્થાનિક ધાર્મિક પરંપરા અને પર્યાવરણને અનુકૂળ રીત અપનાવો.
સૂકાઈ ગયેલા ફૂલો અને જૂની માળા
પૂજા દરમિયાન માતા દુર્ગાને ફૂલ અને માળા અર્પણ કરવામાં આવે છે. જોકે, થોડા સમય પછી આ ફૂલો સુકાઈ જાય છે. તેથી મંદિરમાં લાંબા સમય સુધી જૂનાં ફૂલો રાખવા જોઈએ નહીં. નવરાત્રી પહેલાં મંદિરની સફાઈ કરતી વખતે સૂકાઈ ગયેલાં ફૂલો અને માળા દૂર કરો. ફૂલોનો નિકાલ સ્થાનિક નિયમો અનુસાર કરો અથવા શક્ય હોય તો કમ્પોસ્ટમાં ઉપયોગ કરો.
જૂની અને બિનઉપયોગી પૂજા સામગ્રી
ઘણી વખત ઘરના મંદિરમાં જૂના કલાવા, વપરાયેલી અગરબત્તીઓ, ખાલી ડબ્બા અને અન્ય બિનઉપયોગી વસ્તુઓ એકઠી થઈ જાય છે. નવરાત્રી પહેલાં આવી વસ્તુઓને અલગ કરીને મંદિર વ્યવસ્થિત બનાવો. પૂજામાં ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવી સ્વચ્છ અને સારી સ્થિતિમાં રહેલી સામગ્રી સાચવી રાખો, જ્યારે ખરાબ થઈ ગયેલી વસ્તુઓનો યોગ્ય રીતે નિકાલ કરો.
જૂની ચુંદડી અને દેવી-દેવતાઓનાં વસ્ત્રો
નવરાત્રી દરમિયાન માતાજીને નવી ચુંદડી, વસ્ત્રો અને આભૂષણ અર્પણ કરવાની પરંપરા છે. જો મંદિરમાં રાખેલી ચુંદડી કે વસ્ત્રો ગંદા થઈ ગયા હોય, ફાટી ગયા હોય અથવા ખરાબ થઈ ગયા હોય, તો તેને બદલવા જોઈએ. સારી સ્થિતિમાં રહેલાં વસ્ત્રોને ધોઈને ફરીથી ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે. માતાજીને વસ્ત્ર અર્પણ કરતી વખતે સ્વચ્છતા અને શ્રદ્ધાનું ધ્યાન રાખો.
તૂટેલા કે ચટકેલા દીવા
નવરાત્રી દરમિયાન દીવો પ્રગટાવવાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. તેથી પૂજા માટે દીવા પસંદ કરતી વખતે તે સારી સ્થિતિમાં છે કે નહીં તે તપાસો. જો માટીનો દીવો તૂટી ગયો હોય અથવા ધાતુનો દીવો ચટકી ગયો હોય, તો તેનો ઉપયોગ ટાળો. દીવો પ્રગટાવતાં પહેલાં તેને સાફ કરો અને સુરક્ષિત જગ્યાએ રાખો. અખંડ જ્યોત રાખવાની પરંપરા હોય, તો આગની સુરક્ષા માટે ખાસ સાવચેતી રાખો.
તૂટેલી પૂજાની થાળી, ઘંટડી અને કલશ
ઘરના મંદિરમાં રાખેલી પૂજાની થાળી, ઘંટડી, કલશ કે અન્ય વસ્તુઓ તૂટી ગઈ હોય, તો તેને તપાસીને અલગ રાખો. જો તેની મરામત થઈ શકે તેમ હોય, તો તેને ઠીક કરાવીને ફરી ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે. ધાર્મિક પુસ્તકો ફાટી ગયાં હોય, તો શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેની મરામત કરાવો અથવા આદરપૂર્વક સાચવો. બિનઉપયોગી વસ્તુઓનો નિકાલ સ્થાનિક પરંપરા મુજબ કરો.
મંદિરની સંપૂર્ણ સફાઈ કરો
નવરાત્રી શરૂ થાય તે પહેલાં મંદિરની માત્ર દેખાતી જગ્યાની જ નહીં, પરંતુ આસપાસની પણ સારી રીતે સફાઈ કરો. પૂજાની ચોકી, મૂર્તિઓ, ફોટોફ્રેમ, દીવા અને અન્ય સામગ્રીને કાળજીપૂર્વક સાફ કરો. ત્યારબાદ માતાજીના આસન પર સ્વચ્છ કપડું પાથરો અને પૂજાની જરૂરી સામગ્રી વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવો. મંદિરને ફૂલ, તોરણ અને દીવાઓથી સજાવી શકો છો.
નવરાત્રીમાં માતા દુર્ગાની પૂજા કરતી વખતે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો
- પૂજાસ્થળને સ્વચ્છ અને વ્યવસ્થિત રાખો.
- માતાજીને અર્પણ કરવા માટે તાજાં ફૂલ અને સ્વચ્છ વસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરો.
- પૂજા માટેની સામગ્રી અગાઉથી તૈયાર રાખો.
- ઘટસ્થાપના અને પૂજાના મુહૂર્ત માટે વિશ્વસનીય પંચાંગ તપાસો.
- દીવો કે અખંડ જ્યોત પ્રગટાવતાં આગથી બચવાની સાવચેતી રાખો.
- પૂજા કરતી વખતે તમારી કુટુંબની પરંપરા અને શ્રદ્ધા અનુસાર વિધિ કરો.