Satam Atham 2026 Date Gujarati Calendar: ગુજરાતમાં શ્રાવણ માસના તહેવારોનું અનેરું મહત્વ છે, જેમાં 'સાતમ-આઠમ' એટલે કે શીતળા સાતમ અને કૃષ્ણ જન્માષ્ટમીની લોકો આતુરતાથી રાહ જોતા હોય છે. દિવાળી અને નવરાત્રીની જેમ જ આ પર્વ રાજ્યભરમાં ખૂબ જ ઉત્સાહ અને ભક્તિભાવથી ઉજવવામાં આવે છે. વર્ષ 2026 ના ગુજરાતી કેલેન્ડર મુજબ, આ વર્ષે સાતમ-આઠમનો તહેવાર 3 અને 4 સપ્ટેમ્બરના રોજ ઉજવાશે. ચાલો જાણીએ આ પવિત્ર દિવસોની તારીખ, પૂજાનું શુભ મુહૂર્ત, ધાર્મિક કથા અને તેનું મહત્વ.
સાતમ-આઠમ 2026: પવિત્ર દિવસોની સંપૂર્ણ તારીખો
ગુજરાતી પંચાંગ અનુસાર શ્રાવણ વદ પક્ષમાં આવતા આ તહેવારોની તારીખો નીચે મુજબ છે:
- રાંધણ છઠ: 2 સપ્ટેમ્બર 2026, બુધવાર (શ્રાવણ વદ છઠ)
- શીતળા સાતમ: 3 સપ્ટેમ્બર 2026, ગુરુવાર (શ્રાવણ વદ સાતમ)
- જન્માષ્ટમી (આઠમ): 4 સપ્ટેમ્બર 2026, શુક્રવાર (શ્રાવણ વદ અષ્ટમી)
- નંદ મહોત્સવ / પારણા: 5 સપ્ટેમ્બર 2026, શનિવાર (શ્રાવણ વદ નવમી)
રાંધણ છઠ અને શીતળા સાતમનું મહત્વ તથા પૂજા વિધિ
રાંધણ છઠ (2 સપ્ટેમ્બર): આ દિવસે રસોડાની અને ચૂલાની સાફ-સફાઈ કરવામાં આવે છે. સાતમના દિવસે ખાવા માટે એક દિવસ અગાઉ જ ભોજન (રોટલી, શાક, મુઠિયા, મીઠાઈ વગેરે) રાંધી લેવામાં આવે છે.
શીતળા સાતમ (3 સપ્ટેમ્બર): શીતળા સાતમના દિવસે ઘરમાં ચૂલો સળગાવવામાં આવતો નથી અને તાજું ભોજન રાંધવાની મનાઈ હોય છે. આ દિવસે માતા શીતળાની પૂજા કરવામાં આવે છે અને અગાઉથી બનાવેલું ઠંડુ ભોજન (ટાઢું) ભગવાનને નૈવેદ્ય ધરાવીને પરિવાર સાથે આરોગવામાં આવે છે.
શીતળા સાતમની કથા: ધાર્મિક માન્યતા છે કે શીતળા માતા ચેપી રોગોથી અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત બીમારીઓથી રક્ષણ આપે છે. વૈજ્ઞાનિક અને આયુર્વેદિક દૃષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, આ દિવસે ઠંડુ ભોજન લેવાથી ઋતુચક્રના પરિવર્તન સમયે શરીરનું તાપમાન નિયંત્રણમાં રહે છે અને સ્વાસ્થ્ય સારું જળવાઈ રહે છે.
શીતળા સાતમ 2026: પૂજાના શુભ મુહૂર્ત અને તિથિ
- સપ્તમી તિથિ પ્રારંભ: 3 સપ્ટેમ્બર 2026, સવારે 04:25 વાગ્યે
- સપ્તમી તિથિ સમાપ્ત: 4 સપ્ટેમ્બર 2026, વહેલી સવારે 02:25 વાગ્યે
- પૂજા મુહૂર્ત: 3 સપ્ટેમ્બર, સવારે 06:22 થી સાંજે 06:55 સુધી (ભક્તોને પૂજા માટે કુલ 12 કલાક અને 33 મિનિટનો શ્રેષ્ઠ સમય મળશે).
કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી (આઠમ): પૂજા વિધિ અને કથા
વર્ષ 2026 માં કૃષ્ણ જન્માષ્ટમીનું મહાપર્વ 4 સપ્ટેમ્બર, શુક્રવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે. આ પવિત્ર દિવસે ભક્તો આખો દિવસ ઉપવાસ રાખે છે. મંદિરો અને ઘરોમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની મૂર્તિને પંચામૃતથી સ્નાન કરાવી, નવા વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી શણગારવામાં આવે છે. મધ્યરાત્રિએ 12 વાગ્યે કાનુડાના બાળ સ્વરૂપનો જન્મોત્સવ હર્ષોલ્લાસથી ઉજવાય છે. ઉત્સવ બાદ પંજીરી અને ધાણાજીરુંનો પ્રસાદ વહેંચીને વ્રતના પારણાં કરવામાં આવે છે.
પૌરાણિક કથાઓ મુજબ, ભગવાન વિષ્ણુએ ધરતીને પાપી અને અત્યાચારી કંસના ત્રાસમાંથી મુક્ત કરાવવા તેમજ ધર્મની પુનઃ સ્થાપના કરવા મથુરામાં અવતાર લીધો હતો. શ્રાવણ વદ અષ્ટમી અને રોહિણી નક્ષત્રની મધ્યરાત્રિએ દેવકી અને વાસુદેવજીના પેટે જન્મેલા શ્રીકૃષ્ણનો આ અવતાર અસત્ય પર સત્ય અને પાપ પર પુણ્યના વિજયનું મહાન પ્રતીક છે.
જન્માષ્ટમી 2026: તિથિ અને નિશીથ કાળ પૂજા મુહૂર્ત
- અષ્ટમી તિથિ પ્રારંભ: 4 સપ્ટેમ્બર 2026, વહેલી સવારે 02:25 વાગ્યે
- અષ્ટમી તિથિ સમાપ્ત: 5 સપ્ટેમ્બર 2026, રાત્રે 12:13 વાગ્યે
- પૂજા મુહૂર્ત (નિશીથ કાળ): 5 સપ્ટેમ્બરની રાત્રે 12:16 થી 01:02 સુધી (નોંધ: ભગવાન કૃષ્ણનો જન્મ મધ્યરાત્રિએ 12:00 વાગ્યે થયો હોવાથી આ સમય પૂજા અને આરતી માટે સર્વશ્રેષ્ઠ મનાય છે. સ્થાનિક પંચાંગ મુજબ તેમાં સામાન્ય ફેરફાર હોઈ શકે છે).