Sarva Pitru Amavasya 2026: હિંદુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ છે. આ એવો સમય છે જ્યારે ભક્તો પોતાના પૂર્વજો પ્રત્યે શ્રદ્ધા અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરે છે. વર્ષ 2026 માં પિતૃ પક્ષની શરૂઆત 27 સપ્ટેમ્બરથી થશે અને તેનું સમાપન 10 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ 'સર્વપિતૃ અમાવસ્યા' સાથે થશે. પિતૃ પક્ષના આ અંતિમ દિવસે શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડદાનનું સૌથી વધુ મહત્વ રહેલું છે. આ જ દિવસે 'મહાલયા' ની પણ ઉજવણી થાય છે. ચાલો જાણીએ સર્વપિતૃ અમાવસ્યા શા માટે ખાસ છે અને શ્રાદ્ધ કર્મ માટેના શુભ મુહૂર્ત કયા છે.
સર્વપિતૃ અમાવસ્યા શા માટે સૌથી વિશેષ છે?
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન અલગ-અલગ તિથિઓ પ્રમાણે પૂર્વજોની મૃત્યુતિથિ અનુસાર તેમનું શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે. પરંતુ, જે પૂર્વજોની મૃત્યુતિથિ યાદ ન હોય અથવા કોઈ અગમ્ય કારણસર નિર્ધારિત તિથિએ શ્રાદ્ધ ન કરી શકાયું હોય, તેમના માટે સર્વપિતૃ અમાવસ્યાનો દિવસ સૌથી શ્રેષ્ઠ છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ દિવસે શ્રાદ્ધ કરવાથી પૂર્વજોને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે.
પંચાંગ મુજબ, જે પૂર્વજોનું મૃત્યુ અમાવસ્યા, પૂર્ણિમા કે ચતુર્દશી તિથિએ થયું હોય તેમનું શ્રાદ્ધ પણ આ દિવસે કરવામાં આવે છે. આ જ કારણથી આ તિથિને 'સર્વપિતૃ મોક્ષ અમાવસ્યા' પણ કહેવાય છે. આ ઉપરાંત, આ દિવસને 'મહાલયા' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, જે પિતૃ પક્ષની પૂર્ણાહુતિ અને દેવી પક્ષના મંગલમય આરંભનું પ્રતીક છે. ખાસ કરીને બંગાળ અને પૂર્વ ભારતમાં તેનું ભારે સાંસ્કૃતિક મહત્વ છે.
સર્વપિતૃ અમાવસ્યા 2026 ની ચોક્કસ તિથિ
વર્ષ 2026માં સર્વપિતૃ અમાવસ્યાનું વ્રત અને શ્રાદ્ધ 10 ઓક્ટોબર, શનિવારના રોજ કરવામાં આવશે. હિંદુ પંચાંગ અનુસાર, અમાવસ્યા તિથિનો પ્રારંભ 9 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ રાત્રે 9:35 વાગ્યે થશે અને તેનું સમાપન 10 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ રાત્રે 9:19 વાગ્યે થશે.
શ્રાદ્ધ કર્મ માટેના શુભ મુહૂર્ત (10 ઓક્ટોબર 2026)
શ્રાદ્ધ કર્મ માટે દિવસનો ચોક્કસ સમય ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
- કુતુપ મુહૂર્ત: બપોરે 12:02 વાગ્યાથી 12:49 વાગ્યા સુધી (કુલ 47 મિનિટ)
- રૌહિણ મુહૂર્ત: બપોરે 12:49 વાગ્યાથી 1:36 વાગ્યા સુધી (કુલ 47 મિનિટ)
- અપરાહ્ન કાળ: બપોરે 1:36 વાગ્યાથી 3:57 વાગ્યા સુધી (કુલ 2 કલાક 21 મિનિટ)
સર્વપિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે શું કરવું જોઈએ?
- સવારે વહેલા સ્નાન કરીને પવિત્ર થઈ પિતૃઓનું સ્મરણ કરવું.
- યોગ્ય મુહૂર્તમાં બ્રાહ્મણના માર્ગદર્શન હેઠળ શ્રદ્ધાપૂર્વક તર્પણ, શ્રાદ્ધ અને પિંડદાન કરવું.
- પૂજા પૂર્ણ થયા બાદ બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું અને જરૂરિયાતમંદોને અન્ન, વસ્ત્રો કે તલનું દાન કરવું.
- પિતૃઓના નામે ગાયને લીલું ઘાસ ખવડાવવું અને સંધ્યાકાળે દીપદાન કરવું અત્યંત ફળદાયી મનાય છે.
- પૂર્વજોની આત્મશાંતિ અર્થે શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા, વિષ્ણુ સહસ્રનામ અથવા રુદ્ર પાઠ કરી શકાય છે.