Phool Kajali Vrat 2026 Date and Time: સનાતન ધર્મમાં અને ખાસ કરીને ઉત્સવપ્રિય ગુજરાતમાં શ્રાવણ માસ દરમિયાન અનોખા વ્રત-તહેવારોની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. આ વ્રતો પૈકીનું એક અત્યંત ફળદાયી વ્રત એટલે 'ફૂલ કાજળી વ્રત'. શ્રાવણ માસના સુદ પક્ષની ત્રીજ (અજવાળી ત્રીજ)ના દિવસે આ વ્રત રાખવામાં આવે છે, જે સંપૂર્ણપણે ભગવાન શિવ અને દેવી પાર્વતીની ભક્તિને સમર્પિત છે. મુખ્યત્વે અપરિણીત કન્યાઓ મનગમતો અને સુયોગ્ય વર મેળવવા માટે આ નિર્જળા અને નકોરડા વ્રતની ઉજવણી કરે છે.
ફૂલ કાજળી વ્રત 2026 તારીખ
ગુજરાતી કેલેન્ડર મુજબ શ્રાવણ સુદ ત્રીજે ઉજવાતું આ વ્રત વર્ષ 2026માં 15 ઓગસ્ટ, શનિવારના રોજ મનાવવામાં આવશે. જો કોઈ કારણસર કન્યાઓ કે પરિણીત સ્ત્રીઓ શ્રાવણ સુદ ત્રીજના દિવસે આ વ્રત ન કરી શકે, તો તેઓ શ્રાવણ માસના વદ પક્ષની ત્રીજ (31 ઓગસ્ટ, સોમવાર)ના દિવસે પણ આ શ્રદ્ધામય વ્રતનું આચરણ કરી શકે છે.
ફૂલ કાજળી વ્રતનું ધાર્મિક મહત્વ
- અપરિણીત કન્યાઓ પોતાના મનગમતા, ગુણવાન અને યોગ્ય જીવનસાથીની પ્રાપ્તિ માટે આ વ્રત પૂરા ભાવથી કરે છે.
- સૌભાગ્યવતી સ્ત્રીઓ પોતાના પતિના દીર્ઘાયુષ્ય, આરોગ્ય અને સાસરીમાં સુખ-શાંતિ જળવાઈ રહે તે હેતુથી આ વ્રતનું અનુષ્ઠાન કરે છે.
- આ પૂજન દ્વારા શિવ-શક્તિના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે, જેનાથી જીવનમાં સકારાત્મકતા, સમૃદ્ધિ અને પારિવારિક શાંતિ આવે છે.
ફૂલ કાજળી વ્રત પૂજા વિધિ
- વ્રતધારીએ વહેલી સવારે સ્નાન આટોપીને સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરવા.
- શિવાલયે જઈને અથવા ઘરે બ્રાહ્મણદેવની મદદથી મહાદેવ અને માતા પાર્વતીની વિધિવત પૂજા કરવી.
- પૂજન સામગ્રીમાં ગુલાલ, કંકુ, શ્રીફળ, નાગરવેલના પાન અને સોપારીનો ઉપયોગ થાય છે.
- આ વ્રતમાં ગુલાબના ફૂલનું ખૂબ જ મહત્વ છે. વ્રત રાખનાર કન્યાએ આખો દિવસ હાથમાં ગુલાબનું ફૂલ રાખવું પડે છે.
- જો દિવસ દરમિયાન પાણી કે ફરાળ ગ્રહણ કરવું હોય, તો પ્રથમ આ ફૂલને સુંઘીને જ જળ કે ફરાળ લેવાનો નિયમ છે.
- દિવસના અંતે આ ફૂલ શિવજી અને પાર્વતીજીના ચરણોમાં અર્પિત કરવામાં આવે છે.
- વ્રતમાં નકોરડો ઉપવાસ કરી મીઠા (નમક)નો ત્યાગ કરવાનો રહે છે.
- સાંજે જ્યારે ગાયોનું ધણ પાછું ફરે ત્યારે ગૌ-પૂજન કરવામાં આવે છે.
- વ્રતમાં આખી રાત જાગરણ કરીને શિવપુરાણનું વાચન, ભજન-કીર્તન અને વ્રત કથાનું શ્રવણ કરાય છે.
- આ વ્રત સામાન્ય રીતે 5, 7, કે 11 વર્ષ સુધી કરવાની પરંપરા છે.
ફૂલ કાજળી વ્રતનું ઉજવણું કેવી રીતે કરવું?
નિયમિત વર્ષો પૂરા થયા બાદ વ્રતનું વિધિવત ઉજવણું કરાય છે. ઉજવણાના દિવસે પાંચ કન્યાઓને 'ગોરણી' તરીકે આમંત્રિત કરી કંકુનો તિલક કરવામાં આવે છે અને ફરાળ કરાવવામાં આવે છે. કન્યાઓને શણગારની વસ્તુઓ જેવી કે બંગડીઓ, રૂમાલ, નેલપોલીશ, વાસણ અને યથાશક્તિ દક્ષિણા ભેટ આપવામાં આવે છે. 5 વર્ષ પૂર્ણ થાય ત્યારે ફૂલ અર્પણ કરીને બ્રાહ્મણદેવને દાન-દક્ષિણા આપી આશીર્વાદ મેળવવામાં આવે છે.
ફૂલ કાજળી વ્રતની કથા | Phool Kajali Vrat Katha
એક ગામમાં એક બ્રાહ્મણ અને બ્રાહ્મણી રહેતા હતા. તેમને ત્યાં એક કન્યાનો જન્મ થયો. બ્રાહ્મણદેવે જ્યારે પોતાની દીકરીની જન્મપત્રિકા જોઈ, ત્યારે તેમને ખબર પડી કે કન્યાના જીવનમાં લગ્નનો કોઈ યોગ જ નથી. આનાથી તેઓ ઘણા ચિંતિત થયા અને પુણ્ય અર્જિત કરવા યાત્રા પર નીકળ્યા.
રસ્તામાં, નદી કિનારે તેમણે નાની બાળાઓને શિવ-પાર્વતીનું પૂજન કરતા અને ફૂલ સુંઘીને જળપાન કરતા જોયા. આ જોઈને બ્રાહ્મણદેવને આશ્ચર્ય થયું. તેમણે બાળાઓને પૂછ્યું કે તેઓ કયું વ્રત કરે છે અને વારંવાર ફૂલ શા માટે સુંઘે છે. બાળાઓએ જણાવ્યું કે આ શ્રાવણ માસના સુદ પક્ષની ત્રીજના દિવસે કરાતું ફૂલ કાજળી વ્રત છે, જે ભગવાન મહાદેવ અને દેવી પાર્વતીની પૂજા કરીને મનગમતો વર પ્રાપ્ત કરવા માટે કરવામાં આવે છે.
આ સાંભળીને બ્રાહ્મણદેવે વ્રતની સંપૂર્ણ વિધિ જાણી અને પોતાની દીકરીને જણાવી. સમય જતાં, આગલા શ્રાવણ માસની અજવાળી ત્રીજે, બ્રાહ્મણની દીકરીએ પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક ફૂલ કાજળીનું વ્રત કર્યું અને મહાદેવ તથા દેવી પાર્વતીની પૂજા-અર્ચના કરી. ભગવાન મહાદેવ અને દેવી પાર્વતી પ્રસન્ન થયાં અને કન્યાનું ભાગ્ય પલટાઈ ગયું. ધીમે ધીમે કન્યા મોટી થઈ અને તેના માગાં આવવા લાગ્યાં. તેને સુયોગ્ય વર મળ્યો અને તે સુખી લગ્નજીવન જીવવા લાગી.
બ્રાહ્મણ અને બ્રાહ્મણી બંનેએ ભગવાન મહાદેવ અને માતા પાર્વતીનો આભાર માન્યો અને પ્રાર્થના કરી કે, “હે પ્રભુ, આપનું આ ફૂલ કાજળી વ્રત જે કોઈ કરે તેને સાસરિયામાં સુખ-શાંતિ મળે અને યોગ્ય જીવનસાથી પ્રાપ્ત થાય.” ભગવાન ભોળાનાથે “તથાસ્તુ” કહ્યું. ત્યારથી આ વ્રત ઘણું પ્રચલિત થયું છે.
આ વ્રત કરનારી બાળાઓ સજી-સવરીને ભગવાન મહાદેવ અને દેવી પાર્વતીની પૂજા કરે છે અને પોતાની મનોકામનાઓ વ્યક્ત કરતાં કહે છે કે, “હે પ્રભુ, મને મનગમતો ભરથાર (પતિ) આપજો અને અમારું કલ્યાણ થાય, સાસરે અમને સુખ-શાંતિ મળે એવા આશીર્વાદ આપજો.” આમ, ફૂલ કાજળી વ્રત વર્ષોથી ચાલતું આવતું એક મહિમાપૂર્ણ વ્રત છે.