Maa Katyayani Puja Vidhi: શારદીય નવરાત્રીનો છઠ્ઠો નોરતો 16 ઓક્ટોબર, 2026ના શુક્રવારે મનાવવામાં આવશે. આ દિવસે મા દુર્ગાના છઠ્ઠા સ્વરૂપ મા કાત્યાયનીની પૂજા કરવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, માતાજીની આરાધના કરવાથી ભક્તોને હિંમત, આત્મવિશ્વાસ અને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવાની શક્તિ મળે છે. આ દિવસે માતાજીને મધનો ભોગ ધરાવવાની અને લીલા રંગનાં વસ્ત્રો પહેરવાની પરંપરા પણ છે. જાણો મા કાત્યાયનીની પૂજાવિધિ, મંત્ર, આરતી, ભોગ અને તેમની સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક કથા.
નવરાત્રીના છઠ્ઠા નોરતે મા કાત્યાયનીની પૂજા કેવી રીતે કરવી?
શારદીય નવરાત્રીના છઠ્ઠા દિવસે મા કાત્યાયનીની પૂજા કરવામાં આવે છે. માતાજીનું આ સ્વરૂપ શક્તિ, સાહસ અને પરાક્રમનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, તેમની આરાધના કરવાથી ભક્તોને જીવનમાં હિંમત અને આત્મવિશ્વાસ જાળવી રાખવાની પ્રેરણા મળે છે.
મા કાત્યાયનીની પૂજાવિધિ
નવરાત્રીના છઠ્ઠા નોરતે સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કરો અને સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરો. ત્યારબાદ ઘરના પૂજાસ્થળની સફાઈ કરીને મા કાત્યાયનીની મૂર્તિ અથવા તસવીર સ્થાપિત કરો. નવરાત્રીના પ્રથમ દિવસે સ્થાપિત કરેલા કળશની પણ પરિવારની પરંપરા અનુસાર પૂજા કરો.
સૌપ્રથમ માતાજીની સામે દીવો પ્રગટાવો અને ધૂપ કરો. ત્યારબાદ માતાજીને કુમકુમ, ચંદન, અક્ષત અને તાજાં ફૂલો અર્પણ કરો. મા કાત્યાયનીને મધનો ભોગ ધરાવો. પૂજા દરમિયાન માતાજીના મંત્રનો જાપ કરીને સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરો. પૂજાના અંતે માતાજીની આરતી ઉતારો અને પ્રસાદનું વિતરણ કરો. જો તમે નવરાત્રીનું વ્રત રાખતા હોવ, તો તમારી ધાર્મિક પરંપરા અને નિયમો અનુસાર ઉપવાસનું પાલન કરો.
મા કાત્યાયનીની પૌરાણિક કથા
પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, મહર્ષિ કાત્યાયને દેવી દુર્ગાની પ્રસન્નતા મેળવવા માટે તપસ્યા કરી હતી. તેમની તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને દેવી દુર્ગાએ મા કાત્યાયનીના સ્વરૂપમાં અવતાર ધારણ કર્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે. મહર્ષિ કાત્યાયનના નામ પરથી દેવીનું નામ કાત્યાયની પડ્યું.
મા કાત્યાયનીને મહિષાસુરનો વધ કરનાર દેવી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. પૌરાણિક કથાઓમાં તેમનું સ્વરૂપ દુષ્ટ શક્તિઓનો નાશ કરનાર અને ધર્મની રક્ષા કરનાર શક્તિ તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે. માતાજીને સિંહ પર સવાર થયેલાં અને હાથમાં શસ્ત્રો ધારણ કરેલાં દર્શાવવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, મા કાત્યાયનીની પૂજા લગ્નજીવનમાં સુખ-શાંતિ અને લગ્નસંબંધિત અવરોધો દૂર થાય તેવી પ્રાર્થના માટે પણ કરવામાં આવે છે.
મા કાત્યાયનીને કયો ભોગ ધરાવવો?
નવરાત્રીના છઠ્ઠા નોરતે મા કાત્યાયનીને મધનો ભોગ ધરાવવાની પરંપરા છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, મધ મધુરતા અને શુભતાનું પ્રતીક છે. ભક્તો માતાજીને મધ અર્પણ કરીને જીવનમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે તેવી પ્રાર્થના કરે છે. મધ ઉપરાંત માતાજીને તાજાં ફૂલો અને પરિવારની પરંપરા અનુસાર અન્ય પ્રસાદ પણ અર્પણ કરી શકાય છે. ભોગ ધરાવતી વખતે સ્વચ્છતા અને શ્રદ્ધાનું ધ્યાન રાખવું.
છઠ્ઠા નોરતે લીલા રંગનું મહત્ત્વ
નવરાત્રીના છઠ્ઠા નોરતે લીલો રંગ પહેરવાની પરંપરા ઘણી જગ્યાએ જોવા મળે છે. લીલો રંગ પ્રકૃતિ, નવી શરૂઆત, વિકાસ અને સમૃદ્ધિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ દિવસે ભક્તો લીલા રંગનાં વસ્ત્રો પહેરીને મા કાત્યાયનીની પૂજા કરે છે.
મા કાત્યાયનીનો મંત્ર
નવરાત્રીના છઠ્ઠા નોરતે મા કાત્યાયનીના મંત્રનો જાપ કરવો શુભ માનવામાં આવે છે. ભક્તો માતાજીની કૃપા મેળવવા અને જીવનમાં હિંમત તથા આત્મવિશ્વાસ વધે તેવી પ્રાર્થના સાથે મંત્રનું પઠન કરે છે.
મા કાત્યાયનીનો પ્રચલિત મંત્ર:
ૐ દેવી કાત્યાયન્યૈ નમઃ॥
મા કાત્યાયનીનો બીજ મંત્ર:
ૐ હ્રીં શ્રીં કાત્યાયન્યૈ નમઃ॥
આ મંત્રોનો શાંત મનથી અને શ્રદ્ધાપૂર્વક જાપ કરી શકાય છે.
મા કાત્યાયનીની આરતી
જય કાત્યાયની માતા, જય કાત્યાયની માતા,
નવદુર્ગાના સ્વરૂપે, ભક્તોનાં દુઃખ હરતા.
સિંહવાહિની માતા, શક્તિની જ્યોત જગાવો,
દુષ્ટ શક્તિનો નાશ કરી, ધર્મનો માર્ગ બતાવો.
કાત્યાયન ઋષિના ઘરે, તમે અવતાર ધાર્યો,
મહિષાસુરનો વધ કરીને, જગમાં યશ પામ્યો.
લાલ ચરણમાં શીશ નમાવી, ભક્તો ધ્યાન ધરે,
કૃપા તમારી બની રહે તો, સંકટ દૂર કરે.
હે જગદંબા કાત્યાયની, સુખ-શાંતિ વરસાવો,
ભક્તજનોના જીવનમાં, હિંમત અને બળ વધારાવો.
જય કાત્યાયની માતા, જય કાત્યાયની માતા,
નવદુર્ગાના સ્વરૂપે, ભક્તોનાં દુઃખ હરતા.
Disclaimer: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી પૂજાવિધિ, મંત્ર, ભોગ અને ધાર્મિક માન્યતાઓ પરંપરાગત શ્રદ્ધા પર આધારિત છે. શુભ મુહૂર્ત માટે સ્થાનિક પંચાંગ અથવા જાણકાર પૂજારીની સલાહ લેવી.