Navratri 2026 Day 5 (October 15, 2026): શારદીય નવરાત્રિનો પાંચમો દિવસ 15 ઓક્ટોબર, ગુરુવારે છે. આ દિવસે મા દુર્ગાના પાંચમા સ્વરૂપ મા સ્કંદમાતાની પૂજા કરવામાં આવે છે. માતાને પ્રેમ, મમતા અને સંતાન સુખનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, મા સ્કંદમાતાની શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કરવાથી જ્ઞાન, બુદ્ધિ અને સુખ-સમૃદ્ધિની પ્રાપ્તિ થાય છે. નવરાત્રિના આ દિવસે માતાને કેળાનો ભોગ ધરાવવો અને તેમના મંત્રોનો જાપ કરવો શુભ માનવામાં આવે છે. તો ચાલો જાણીએ મા સ્કંદમાતાની પૂજા વિધિ, શુભ મુહૂર્ત, પ્રિય ભોગ, શુભ રંગ, મંત્ર, કથા અને આરતી વિશે.
મા સ્કંદમાતા કોણ છે? જાણો તેમનું સ્વરૂપ અને કથા
મા દુર્ગાનાં નવ સ્વરૂપોમાં પાંચમું સ્વરૂપ મા સ્કંદમાતાનું છે. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીના પુત્ર કાર્તિકેયનું એક નામ સ્કંદ છે. સ્કંદની માતા હોવાને કારણે દેવીને સ્કંદમાતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. માતાનું આ સ્વરૂપ મમતા, કરુણા અને માતૃત્વનું પ્રતીક છે. મા સ્કંદમાતા ચાર ભુજાઓ ધરાવે છે. તેમના બે હાથમાં કમળનાં પુષ્પ શોભે છે, જ્યારે અન્ય હાથોમાંથી એક હાથથી તેઓ ભક્તોને આશીર્વાદ આપે છે. માતાના ખોળામાં બાળ સ્વરૂપમાં ભગવાન કાર્તિકેય બિરાજમાન છે. તેઓ સિંહ પર સવાર હોય છે. માતાના ચહેરા પર સૂર્ય સમાન તેજ જોવા મળે છે. આ કારણે તેમના સ્વરૂપને દિવ્યતા અને શક્તિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, મા સ્કંદમાતાની પૂજા કરવાથી મનને શાંતિ મળે છે, જ્ઞાન અને બુદ્ધિમાં વૃદ્ધિ થાય છે તથા પરિવારમાં સુખ-સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે છે. સંતાન સુખની કામના કરતા ભક્તો પણ માતાની શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કરે છે.
મા સ્કંદમાતાની પૂજા વિધિ
નવરાત્રિના પાંચમા દિવસે સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કરો અને સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરો. ત્યારબાદ ઘરના પૂજાસ્થળની સફાઈ કરીને માતાની પ્રતિમા અથવા તસવીર સ્થાપિત કરો. પૂજાની ચોકી પર સ્વચ્છ લાલ કે પીળું કપડું પાથરી શકાય છે. સૌપ્રથમ દીવો પ્રગટાવીને માતાને કંકુ, અક્ષત, ફૂલ અને પીળાં પુષ્પ અર્પણ કરો. ત્યારબાદ ધૂપ, દીપ, ફળ, મીઠાઈ, સોપારી, લવિંગ અને એલચી વગેરે ધરાવો. માતાને કેળાં અથવા કેળામાંથી બનેલી ખીર કે મીઠાઈનો ભોગ ધરાવો. પૂજા દરમિયાન મા સ્કંદમાતાના મંત્રનો જાપ કરો અને તેમની કથા વાંચો અથવા સાંભળો. અંતમાં માતાની આરતી ઉતારીને પરિવારની સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરો. પૂજા પૂર્ણ થયા પછી જાણતાં-અજાણતાં થયેલી ભૂલો માટે ક્ષમા યાચના કરવી પણ શુભ માનવામાં આવે છે.
મા સ્કંદમાતાની પૂજાનું શુભ મુહૂર્ત 2026
મુહૂર્ત | સમય |
|---|---|
બ્રહ્મ મુહૂર્ત | સવારે 4:51થી 5:39 વાગ્યા સુધી |
અભિજિત મુહૂર્ત | સવારે 11:49થી બપોરે 12:35 વાગ્યા સુધી |
ગોધૂળિ મુહૂર્ત | સાંજે 5:47થી 6:11 વાગ્યા સુધી |
અમૃત કાળ | રાત્રે 8:58થી 10:45 વાગ્યા સુધી |
મા સ્કંદમાતાને કયો ભોગ ધરાવવો?
નવરાત્રિના પાંચમા દિવસે મા સ્કંદમાતાને કેળાં અથવા કેળામાંથી બનેલી વાનગીઓનો ભોગ ધરાવવાની પરંપરા છે. ભક્તો માતાને કેળાની ખીર, હલવો અથવા અન્ય મીઠાઈ અર્પણ કરે છે. માન્યતા અનુસાર, ભક્તિભાવથી ધરાવેલો પ્રસાદ માતાને સમર્પિત કરીને પરિવારના સભ્યોમાં વહેંચવાથી ઘરમાં સુખ-શાંતિ રહે છે.
નવરાત્રિના પાંચમા દિવસનો શુભ રંગ
નવરાત્રિના પાંચમા દિવસે પીળો રંગ શુભ માનવામાં આવે છે. પીળો રંગ જ્ઞાન, આનંદ અને સકારાત્મકતાનું પ્રતીક છે. આ દિવસે પીળાં વસ્ત્રો પહેરીને માતાની પૂજા કરી શકાય છે અને તેમને પીળાં ફૂલ અર્પણ કરી શકાય છે. કેટલાક લોકો સફેદ રંગનાં વસ્ત્રો પહેરીને પણ માતાની આરાધના કરે છે.
મા સ્કંદમાતાના મંત્ર
મા સ્કંદમાતાની પૂજા દરમિયાન નીચેના મંત્રોનો જાપ કરી શકાય છે.
મૂળ મંત્ર:
ૐ દેવી સ્કંદમાતાયૈ નમઃ।
બીજ મંત્ર:
ૐ ઐં હ્રીં ક્લીં સ્કંદમાતાયૈ નમઃ।
પ્રાર્થના મંત્ર:
સિંહાસનગતા નિત્યં પદ્માશ્રિતકરદ્વયા।
શુભદાસ્તુ સદા દેવી સ્કંદમાતા યશસ્વિની॥
સ્તુતિ મંત્ર:
યા દેવી સર્વભૂતેષુ માં સ્કંદમાતા રૂપેણ સંસ્થિતા।
નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમો નમઃ॥
મા સ્કંદમાતાની આરતી
જય તેરી હો સ્કંદ માતા, પાંચમું નામ તમારું આવે।
સૌના મનની જાણનહારી, જગજનની સૌની મહતારી।
તારી જ્યોત જલાવતો રહું હું, હરદમ તને ધ્યાતો રહું હું।
ઘણા નામોથી તને પોકારી, મને એક તારો જ સહારો।
ક્યાંક પહાડો પર છે ડેરો, અનેક શહેરોમાં તારું નિવાસ।
દરેક મંદિરમાં તારાં દર્શન, ભક્તો ગાય તારા ગુણગાન।
ભક્તિ તારી મને અપાવજે, મારી બગડેલી બાજી બનાવજે।
ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓ સૌ, તારા દ્વારે કરે પોકાર।
દુષ્ટ દૈત્ય જ્યારે ચઢીને આવે, તું જ ખડ્ગ હાથમાં ઉઠાવે।
દાસોને સદા બચાવવા આવી, ભક્તોની આશા પૂરી કરવા આવી।
ક્ષમા પ્રાર્થના:
અપરાધસહસ્ત્રાણિ ક્રિયન્તેઽહર્નિશં મયા।
દાસોઽયમિતિ માં મત્વા ક્ષમસ્વ પરમેશ્વરિ॥
નવરાત્રિના પાંચમા દિવસે મા સ્કંદમાતાની પૂજા, મંત્રજાપ અને આરતી કરીને ભક્તો માતાના આશીર્વાદની કામના કરે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, માતાની આરાધનાથી જીવનમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિની ભાવના વધે છે.