Devshayani Ekadashi 2026 Date and Time: હિન્દુ ધર્મમાં એકાદશીનું વિશેષ મહત્વ છે, પરંતુ અષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની એકાદશીનું સ્થાન સૌથી વિશેષ માનવામાં આવે છે. આ એકાદશીને દેવશયની એકાદશી અથવા અષાઢી એકાદશી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ પવિત્ર દિવસે સૃષ્ટિના પાલનહાર ભગવાન વિષ્ણુ 4 મહિના માટે ક્ષીરસાગરમાં 'યોગનિદ્રા'માં પ્રવેશ કરે છે. આ દિવસથી જ ચાતુર્માસ (Chaturmas) નો પ્રારંભ થાય છે, અને લગ્ન કે ગૃહપ્રવેશ જેવા તમામ માંગલિક કાર્યો પર પ્રતિબંધ લાગી જાય છે. આ માંગલિક કાર્યો સીધા દેવઉઠી એકાદશી (Dev Uthani Ekadashi) ના દિવસે ફરી શરૂ થાય છે. ચાતુર્માસ દરમિયાન વ્રત, તપ, સાધના અને પૂજા-પાઠનું ફળ અનેકગણું વધી જાય છે.
ઘણા લોકોને એ વાતની મૂંઝવણ છે કે વર્ષ 2026 માં દેવશયની એકાદશી 24 જુલાઈએ છે કે 25 જુલાઈએ? ચાલો આ લેખમાં દેવશયની એકાદશીની ચોક્કસ તારીખ, પૂજાનું શુભ મુહૂર્ત, પારણાનો સમય અને ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા વિધિ વિશે વિગતવાર જાણીએ.
આ પણ વાંચો
ક્યારે છે દેવશયની એકાદશી 2026? (Devshayani Ekadashi 2026 Date and Time)
હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર દેવશયની એકાદશીની તિથિ 24 જુલાઈ 2026ના રોજ સવારે 09:12 કલાકે શરૂ થશે અને 25 જુલાઈ 2026ના રોજ સવારે 11:34 કલાકે પૂર્ણ થશે. સનાતન ધર્મમાં ઉદયાતિથિને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવતું હોવાથી દેવશયની એકાદશીનું વ્રત અને તેનું પર્વ 25 જુલાઈ 2026, શનિવારના રોજ જ મનાવવામાં આવશે.
દેવશયની એકાદશી પૂજા વિધિ (Devshayani Ekadashi Puja Vidhi)
- વહેલી સવારે ઊઠીને સ્નાન કરી સ્વચ્છ પીળા વસ્ત્રો ધારણ કરો. ત્યારબાદ હાથમાં જળ રાખીને ભગવાન સમક્ષ વ્રતનો સંકલ્પ લો.
- ઘરના મંદિરમાં કે પવિત્ર સ્થાને લાકડાની બાજઠ પર પીળું કપડું પાથરી, ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની મૂર્તિ કે તસવીર સ્થાપિત કરો.
- ભગવાનને પંચામૃત અને ગંગાજળથી સ્નાન કરાવો. ત્યારબાદ તેમને પીળા વસ્ત્રો, પીળા ફૂલ, ચંદન, રોલી અને અક્ષત અર્પણ કરો.
- શ્રીહરિને પીળા ફળો અને સાત્વિક ભોગ ધરાવો. ધ્યાન રાખો કે વિષ્ણુ ભગવાનના ભોગમાં તુલસીના પાન અચૂક સામેલ કરવા.
- પૂજા દરમિયાન એકાદશીની વ્રત કથાનું શ્રવણ કે વાંચન કરો. અંતમાં ધૂપ-દીપ પ્રગટાવીને ભગવાનની આરતી ઉતારો.
- પૂજા સમયે અને આખા દિવસ દરમિયાન 'ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય' મંત્રનો જાપ કરતા રહો.
દેવશયની એકાદશી વ્રતના પારણાનો સમય (Devshayani Ekadashi Vrat Parana Time)
દેવશયની એકાદશીનું વ્રત રાખનારા ભક્તોએ દ્વાદશી તિથિએ વિધિપૂર્વક વ્રતનું પારણું કરવું જોઈએ. પંચાંગ અનુસાર વર્ષ 2026માં દેવશયની એકાદશી વ્રતનું પારણું 26 જુલાઈ, રવિવારના રોજ કરવામાં આવશે. પારણા માટેનો શુભ સમય સવારે 06:24 વાગ્યાથી સવારે 09:02 વાગ્યા સુધીનો રહેશે.
દેવશયની એકાદશીએ શું ઉપાય અને દાન કરવા જોઈએ?
આ દિવસે વ્રત રાખવું, ભગવાન વિષ્ણુની આરાધના કરવી અને દાન કરવું ખૂબ જ પુણ્યદાયી મનાય છે. જો કોઈ કારણસર તમે વ્રત નથી રાખી શકતા, તો પણ દાન કરવાથી અક્ષય પુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે.
શું દાન કરવું?
દેવશયની એકાદશી પર અન્ન દાન ને સૌથી શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. આ શુભ દિવસે તમે જરૂરિયાતમંદ લોકોને ચોખા, લોટ, દાળ, ગોળ, ઘી, મીઠું, તેમજ તાજા ફળ અને શાકભાજીનું દાન કરી શકો છો. આ ઉપરાંત, પીળા વસ્ત્રોનું દાન કરવાથી પણ ભગવાન વિષ્ણુ પ્રસન્ન થાય છે. શ્રદ્ધાપૂર્વક દેવશયની એકાદશીનું વ્રત કરવાથી જીવનના તમામ કષ્ટો દૂર થાય છે, પાપોનો નાશ થાય છે અને ઘરમાં સુખ, શાંતિ તેમજ સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે.
દેવશયની એકાદશીનું ધાર્મિક મહત્વ
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ ચાર મહિનાની યોગનિદ્રામાં પ્રવેશ કરે છે. આ સમયગાળાને ચાતુર્માસ કહેવામાં આવે છે. ચાતુર્માસ દરમિયાન ભક્તો વધુ જપ, તપ, દાન અને સાત્વિક જીવન અપનાવે છે. શાસ્ત્રોમાં જણાવાયું છે કે દેવશયની એકાદશીનું વ્રત કરવાથી અનેક એકાદશીના વ્રત જેટલું પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની ઉપાસના કરવાથી ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ વધે છે.
વ્રત દરમિયાન કયા નિયમો પાળવા?
- માત્ર સાત્વિક આહાર લો અથવા ક્ષમતા મુજબ નિર્જળ/ફળાહાર વ્રત રાખો.
- ક્રોધ, અસત્ય બોલવું અને નિંદા કરવાથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહો.
- ભગવાન વિષ્ણુને અચૂક તુલસીના પાન અર્પણ કરો અને જરૂરિયાતમંદ લોકોને દાન આપો.
- આખો દિવસ ભગવાનના નામનું સ્મરણ અને ભજન-કીર્તન કરો.
દેવશયની એકાદશીના ખાસ ઉપાય
- તુલસી અર્પણ કરો: ભગવાન વિષ્ણુને તુલસીના પાન અર્પણ કરવાથી વિશેષ કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે.
- પીળી વસ્તુઓનું દાન: ચણા, હળદર, પીળા વસ્ત્ર અથવા કેળાનું દાન કરવું શુભ માનવામાં આવે છે.
- વિષ્ણુ મંત્રનો જાપ: 'ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય' મંત્રનો ઓછામાં ઓછો 108 વખત જાપ કરો.
- ઘીનો દીવો પ્રગટાવો: સાંજે ભગવાન વિષ્ણુ સમક્ષ ઘીનો દીવો પ્રગટાવવાથી ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જા વધે છે.
દેવશયની એકાદશી વ્રતના લાભ
- ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની કૃપા મળે છે.
- જીવનમાં સુખ, સમૃદ્ધિ અને શાંતિ આવે છે.
- નકારાત્મકતા દૂર થાય છે.
- પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે.
- આધ્યાત્મિક પ્રગતિનો માર્ગ ખુલ્લો થાય છે.
- ચાતુર્માસ દરમિયાન કરેલા સારા કાર્યોનું અનેકગણું ફળ મળે છે.
પારણું ક્યારે કરવું?
દેવશયની એકાદશીનું પારણું દ્વાદશી તિથિ દરમિયાન જ કરવું જોઈએ. પારણું કરતાં પહેલાં ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરી બ્રાહ્મણ અથવા જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિને દાન આપવું શુભ માનવામાં આવે છે. ત્યારબાદ સાત્વિક ભોજનથી વ્રત પૂર્ણ કરવું.