Dahi Handi 2026 Date in Gujarat: ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મોત્સવ એટલે કે જન્માષ્ટમીના બીજા દિવસે દેશભરમાં દહીં હાંડીનો ઉત્સવ ભારે ઉત્સાહ અને ઉમંગ સાથે ઉજવવામાં આવે છે. હિંદુ ધર્મમાં આ પર્વનું વિશેષ મહત્વ છે, જેને શ્રીકૃષ્ણની બાળલીલાઓનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં આ તહેવાર ખૂબ જ ધામધૂમથી મનાવાય છે. વર્ષ 2026 માં દહીં હાંડીનો ઉત્સવ ક્યારે ઉજવાશે, તેના શુભ મુહૂર્ત શું છે અને તેની પાછળનો પૌરાણિક ઇતિહાસ શું છે, તે અંગેની વિસ્તૃત માહિતી આ લેખમાં જાણો.
દહીં હાંડી 2026 ક્યારે છે?
હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર, આ વર્ષે શ્રીકૃષ્ણ જન્માષ્ટમીનું પાવન પર્વ 4 સપ્ટેમ્બર 2026, શુક્રવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મોત્સવના બીજા દિવસે પરંપરાગત રીતે દહીં હાંડીનો ઉત્સવ ઉજવવામાં આવે છે. તેથી, આ વર્ષે દહીં હાંડી ઉત્સવ 5 સપ્ટેમ્બર 2026, શનિવારના રોજ મનાવવામાં આવશે. પંચાંગ મુજબ, અષ્ટમી તિથિ 4 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ સવારે 02:25 વાગ્યે શરૂ થઈને 5 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ રાત્રે 12:13 વાગ્યે પૂર્ણ થશે. આ કારણે જન્માષ્ટમી 4 સપ્ટેમ્બરે અને તેના બીજા દિવસે દહીં હાંડી ઉત્સવ ઉજવાશે.
દહીં હાંડીનો પૌરાણિક ઇતિહાસ અને મહત્વ
દહીં હાંડીનો તહેવાર સીધી રીતે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના બાળપણ અને તેમની લીલાઓ સાથે જોડાયેલો છે. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, દ્વાપર યુગમાં નટખટ કાન્હાને દૂધ, દહીં અને માખણ અત્યંત પ્રિય હતા. તેઓ પોતાના બાળસખાઓ સાથે મળીને આસપાસનાં ઘરોમાંથી માખણની ચોરી કરતા હતા, જેના કારણે તેમને 'માખણ ચોર' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
કાન્હાની આ માખણ ચોરીથી પરેશાન થઈને ગોપીઓએ માખણની મટકીઓ ઊંચાઈ પર લટકાવવાનું શરૂ કર્યું, જેથી શ્રીકૃષ્ણ ત્યાં સુધી પહોંચી ન શકે. પરંતુ તેમની આ યુક્તિ સફળ ન થઈ. નટખટ કાન્હા પોતાના મિત્રો સાથે મળીને એકબીજાના ખભા પર ચઢીને માનવ પિરામિડ બનાવતા અને ઊંચાઈ પર લટકાવેલી મટકીમાંથી પણ માખણ ચોરી લેતા હતા. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની આ જ મનોહર બાળલીલાની યાદમાં આજે પણ દહીં હાંડી ઉત્સવ ઉજવવામાં આવે છે.
દહીં હાંડી કેવી રીતે ઉજવવામાં આવે છે?
સમયની સાથે દહીં હાંડીની ઉજવણીમાં કેટલાક આધુનિક ફેરફારો આવ્યા છે, પરંતુ તેનો મૂળ ધાર્મિક ભાવ યથાવત રહ્યો છે. આ ઉત્સવમાં એક માટીની મટકીમાં દહીં, માખણ, દૂધ, બદામ, કિસમિસ, મખાણા, એલચી અને ગુલાબની પાંખડીઓ ભરવામાં આવે છે અને તેને હવામાં ઊંચાઈ પર દોરી વડે લટકાવવામાં આવે છે.
આ મટકી ફોડવા માટે 20 થી 30 કે તેથી વધુ યુવાનોની એક ટીમ તૈયાર થાય છે. આ યુવાનો એકબીજાના ખભા પર ચઢીને માનવ પિરામિડ બનાવે છે. ઘણી જગ્યાએ લોકો શ્રીકૃષ્ણની વેશભૂષા પણ ધારણ કરે છે. મટકી ફૂટ્યા બાદ તેમાં રહેલું દહીં-માખણ ઉપસ્થિત લોકોમાં પ્રસાદ તરીકે વહેંચવામાં આવે છે. ત્યારબાદ શ્રીકૃષ્ણના ભજનો અને ગીતો ગાઈને વાતાવરણને ભક્તિમય બનાવવામાં આવે છે.