Amavasya October 2026 Date and Time: હિન્દુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ રહેલું છે, અને તેમાં પણ 'સર્વપિતૃ અમાવસ્યા'ને સૌથી પવિત્ર તથા ફળદાયી માનવામાં આવે છે. વર્ષ 2026 ના ઓક્ટોબર મહિનામાં સર્વપિતૃ અમાવસ્યા મનાવવામાં આવશે, જે 15 દિવસ ચાલતા પિતૃ પક્ષનો અંતિમ દિવસ હોય છે. જે પૂર્વજોની મૃત્યુ તિથિ યાદ ન હોય અથવા કોઈ કારણસર નિર્ધારિત તિથિએ શ્રાદ્ધ કરવાનું ચૂકી ગયા હોઈએ, તેમના માટે આ દિવસે શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડદાન કરી શકાય છે.
ઓક્ટોબર 2026 માં સર્વપિતૃ અમાવસ્યા ક્યારે છે? (તિથિ અને સમય)
વર્ષ 2026 માં પિતૃ પક્ષની શરૂઆત 27 સપ્ટેમ્બરથી થશે અને તેનું સમાપન 10 ઓક્ટોબરે સર્વપિતૃ અમાવસ્યા સાથે થશે. પંચાંગ અનુસાર, અમાવસ્યા તિથિ 9 ઓક્ટોબરના રોજ રાત્રે 09:35 વાગ્યે શરૂ થશે અને 10 ઓક્ટોબરના રોજ રાત્રે 09:19 વાગ્યે પૂર્ણ થશે. ઉદયા તિથિની માન્યતા અનુસાર, 10 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ સર્વપિતૃ અમાવસ્યાનું શ્રાદ્ધ કરવામાં આવશે. શ્રાદ્ધ કર્મ માટે દિવસનો કુતુપ મુહૂર્ત, રૌહિણ મુહૂર્ત અને ત્યારબાદનો અપરાહ્ન કાળ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે.
ધાર્મિક દૃષ્ટિએ સર્વપિતૃ અમાવસ્યા કેમ ખાસ છે?
સામાન્ય રીતે પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પ્રતિપદાથી લઈને અમાવસ્યા સુધી પૂર્વજોની મૃત્યુ તિથિ અનુસાર શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે. પરંતુ જો કોઈ વ્યક્તિને પોતાના પૂર્વજની મૃત્યુ તિથિની જાણ ન હોય, તો સર્વપિતૃ અમાવસ્યા તેમના માટે શ્રાદ્ધ કરવાનો ઉત્તમ અવસર છે. ઉપરાંત, પંચાંગ અનુસાર જે પૂર્વજોનું અવસાન અમાવસ્યા, પૂર્ણિમા કે ચતુર્દશી તિથિએ થયું હોય, તેમનું શ્રાદ્ધ પણ આ જ દિવસે કરવામાં આવે છે. આથી તેને 'સર્વપિતૃ મોક્ષ અમાવસ્યા' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા છે કે આ દિવસે શ્રાદ્ધ કરવાથી પૂર્વજોને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે.
મહાલયા અને દેવી પક્ષનો પ્રારંભ
10 ઓક્ટોબરના રોજ સર્વપિતૃ અમાવસ્યાની સાથે 'મહાલયા'ની પણ ઉજવણી કરવામાં આવશે. મહાલયાનો સીધો સંબંધ પિતૃ પક્ષની પૂર્ણાહુતિ અને દેવી પક્ષ (નવરાત્રિ) ની શરૂઆત સાથે છે. ખાસ કરીને પશ્ચિમ બંગાળ અને પૂર્વ ભારતના વિસ્તારોમાં મહાલયાનું ભારે ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ છે.
સર્વપિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે કયા ધાર્મિક કાર્યો કરવા જોઈએ?
- સવારે વહેલા સ્નાન કરી પિતૃઓનું સ્મરણ કરવું.
- પૂરા શ્રદ્ધાભાવ સાથે પિતૃઓને જળ (તર્પણ), શ્રાદ્ધ અને પિંડદાન કરવું.
- શ્રાદ્ધ કર્મ પૂર્ણ કર્યા બાદ બ્રાહ્મણોને આદરપૂર્વક ભોજન કરાવવું.
- ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લોકોને ભોજન, વસ્ત્રો અને પોતાની ક્ષમતા અનુસાર અનાજ તથા તલનું દાન કરવું.
- પિતૃઓના નામે ગાયને લીલું ઘાસ ખવડાવવું અને સંધ્યાકાળે દીપદાન કરવું.
- પૂર્વજોની આત્માની શાંતિ માટે ભગવદ્ ગીતા, વિષ્ણુ સહસ્રનામ અથવા રુદ્ર પાઠનું પઠન કરવું.