મેલેરિયા અને ડેન્ગ્યુ સૌથી સામાન્ય અને ખતરનાક રોગો છે. બંનેમાં તાવ અને નબળાઈ જેવા લક્ષણો છે, પરંતુ તેમના ફેલાવાનું કારણ, લક્ષણો અને સારવાર અલગ છે.
મેલેરિયા માદા એનોફિલિસ મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે. આ મચ્છર દૂષિત પાણીમાં ઉત્પત્તિ પામે છે. તેના લક્ષણો ચેપના 8-10 દિવસ પછી દેખાય છે.
શરદી, માથાનો દુખાવો, ઉલટી, નબળાઇ, થાક અને સાંધાના દુખાવા સાથે મેલેરિયા તાવનું કારણ બની શકે છે. આંખો પીળી પડી જાય છે અને પરસેવાની સાથે તાવ ઉતરે છે.
ડેન્ગ્યુ એડીસ મચ્છર દ્વારા ફેલાય છે જે વરસાદની મોસમમાં સક્રિય હોય છે. તેના લક્ષણો 3થી 15 દિવસ પછી દેખાય છે અને ક્યારેક વાયરલ ફ્લૂ જેવા લાગે છે.
ડેન્ગ્યુના લક્ષણોમાં તાવ, માથાનો દુખાવો, સાંધા અને પીઠનો દુખાવો, એનિમિયા અને ત્વચાના રંગમાં ફેરફારનો સમાવેશ થાય છે.
મેલેરિયાનું નિદાન બ્લડ સ્લાઈડ અથવા ઝડપી પરીક્ષણ દ્વારા થાય છે. NS1 એન્ટિજેન અને પ્લેટલેટ કાઉન્ટ દ્વારા ડેન્ગ્યુની પુષ્ટિ થાય છે. તાવ આવે તો મોડું ન કરો, તરત જ તપાસ કરાવો.
મેલેરિયાની સારવાર ક્લોરોક્વિન અથવા આર્ટેમિસિનિન જેવી દવાઓથી કરી શકાય છે. ડેન્ગ્યુની કોઈ ચોક્કસ સારવાર ન હોવા છતાં, તેની સારવાર લક્ષણાત્મક રીતે કરવામાં આવે છે અને પ્લેટલેટની સંખ્યાનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે.