બ્લેક લંગ ડિસીઝ એક ગંભીર ફેફસાની બીમારી છે, જે કોલસાની ધૂળના સતત સંપર્કમાં આવવાના કારણે થતી હોય છે. જેને કોલ વર્કર્સ ન્યૂમોકોનિયોસિસ (CWP) પણ કહેવામાં આવે છે. તો ચાલો સીનિયર ફિજિશિયન ડૉ. સમીર પાસેથી આ બીમારીનું કારણ અને તેનાથી બચવાના ઉપાયો વિશે જાણીએ
કોલસાની ધૂળ શ્વાસ થકી ફેફસામાં જમા થાય છે. સમય જતાં સોજો આવવા સાથે સ્કાર ટિશ્યૂ બને છે. જેના પરિણામે ફેફસાની કાર્યક્ષમતા ઘટવા લાગે છે.
બ્લેક લંગ ડિસીઝ સિમ્પલ અને કોમ્પ્લિકેટેડ એમ બે પ્રકારના હોય છે. સિમ્પલ સ્થિતિમાં નુકસાન ઓછું થાય છે. જ્યારે કોમ્પ્લિકેટેડમાં ફેફસાને ગંભીર અને કાયમી નુકસાન પહોંચે છે.
શરૂઆતમાં વ્યક્તિનું શરીર જકડાઈ જાય, શ્વાસ લેવામાં સમસ્યા અને સૂકી ઉધરસ જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. જે ધીમે-ધીમે વધવા લાગે છે.
ગંભીર સ્થિતિમાં મોંઢા વાટે કાળા રંગનું થૂંક, શરીર ભારે લાગવું, બળતરા, ફેફસામાં સોજા જેવા લક્ષણો જોવા મળી શકે છે. આ સાથે જ શ્વાસ ચડવા લાગે છે.
કોલસાની ખાણમાં પ્રદૂષિત વાતાવરણ અને સતત ધૂળના સંપર્કમાં રહેવું, કોઈ સેફ્ટી ટૂલ્સ વિના કામ કરવું આ બીમારીનું મુખ્ય કારણ છે.
ડૉક્ટર છાતીનો એક્સ-રે, CT સ્કેન અને પલ્મોનરી ફંક્શન ટેસ્ટ કરે છે, જેનાથી ફેફસાની સ્થિતિ અને બીમારીની ગંભીરતા વિશે ખ્યાલ આવી શકે છે.
આ બીમારીનો કોઈ કાયમી ઈલાજ નથી, પરંતુ તેના લક્ષણોને કંટ્રોલમાં કરી શકાય છે. ગંભીર કેસોમાં ઈન્હેલર, દવાઓ અને લંગ ટ્રાન્સપ્લાન્ટની સલાહ આપવામાં આવે છે.
કોલસાની ઉડતી ધૂળથી બચવાનું રાખો. માસ્ક પહેરો અને સમયાંતરે મેડિકલ ટેસ્ટ કરાવતા રહો. આ સાથે જ સ્મોકિંગ છોડી દો અને શુદ્ધ હવામાં સમય વીતાવવો જરૂરી છે.