Farsan Kadhi Recipe: ગુજરાતી ભોજનમાં કઢીનું ખાસ સ્થાન છે. ખીચડી, ભાત કે રોટલી સાથે ગરમાગરમ કઢી મળી જાય તો ભોજનનો સ્વાદ બમણો થઈ જાય છે. સામાન્ય રીતે કઢી બનાવવા માટે છાશનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, પરંતુ જો ઘરે છાશ ન હોય તો પણ તમે સ્વાદિષ્ટ ફરસાણ કઢી બનાવી શકો છો. આ કઢીનો સ્વાદ ગુજરાતી ફરસાણની દુકાનોમાં મળતી કઢી જેવો હોય છે. તેમાં ચણાનો લોટ, દહીં અને ખાસ મસાલાના વઘારથી સરસ સ્વાદ આવે છે. તો ચાલો જાણીએ ઘરે ફરસાણ કઢી બનાવવાની સરળ રીત.
ફરસાણ કઢી બનાવવા માટેની સામગ્રી
- દહીં – 1 કપ
- ચણાનો લોટ – 2 મોટા ચમચા
- પાણી – 3થી 4 કપ
- આદુ-મરચાંની પેસ્ટ – 1 નાની ચમચી
- ખાંડ અથવા ગોળ – 1 નાની ચમચી (સ્વાદ પ્રમાણે)
- મીઠું – સ્વાદ પ્રમાણે
- લીમડાનાં પાન – 8થી 10
- રાઈ – અડધી નાની ચમચી
- જીરું – અડધી નાની ચમચી
- મેથીના દાણા – ચપટીભર
- હિંગ – ચપટીભર
- સૂકાં લાલ મરચાં – 1થી 2
- તેલ અથવા ઘી – 1થી 2 મોટા ચમચા
- લીલી કોથમીર – જરૂર પ્રમાણે
ફરસાણ કઢી બનાવવાની રીત
સૌથી પહેલાં એક મોટા વાસણમાં દહીં લો. તેમાં ચણાનો લોટ ઉમેરીને બરાબર ફેંટી લો, જેથી તેમાં ગાંઠો ન રહે. હવે થોડું-થોડું પાણી ઉમેરીને મિશ્રણને પાતળું કરો. આ મિશ્રણ એકદમ સ્મૂથ હોવું જોઈએ, જેથી કઢી ઉકાળતી વખતે તેમાં લોટની ગાંઠો ન બને. જો દહીં વધારે ખાટું હોય તો ખાંડ અથવા ગોળનું પ્રમાણ સ્વાદ પ્રમાણે રાખી શકો છો.
હવે તૈયાર કરેલા મિશ્રણમાં આદુ-મરચાંની પેસ્ટ અને સ્વાદ પ્રમાણે મીઠું ઉમેરો. બધી સામગ્રીને સારી રીતે મિક્સ કરીને ગેસ પર મધ્યમ તાપે ગરમ કરવા મૂકો. કઢી ગરમ થાય ત્યારે તેને સતત હલાવતા રહો. ખાસ ધ્યાન રાખવું કે શરૂઆતમાં કઢીને હલાવવાનું બંધ ન કરવું, કારણ કે તેનાથી દહીં ફાટી જવાની અથવા તળિયે ચોંટી જવાની શક્યતા રહે છે.
કઢીમાં ધીમે-ધીમે ઊભરો આવવા લાગે ત્યારે ગેસ ધીમો કરી દો. ત્યારબાદ તેને 10થી 15 મિનિટ સુધી ધીમા તાપે ઉકળવા દો. વચ્ચે-વચ્ચે કઢીને હલાવતા રહો. આ રીતે કઢીનો કાચા ચણાના લોટનો સ્વાદ દૂર થશે અને દહીં તથા મસાલાનો સ્વાદ સરસ રીતે ભળી જશે. કઢી વધારે ઘટ્ટ લાગે તો થોડું ગરમ પાણી ઉમેરી શકો છો.
હવે કઢીનો વઘાર તૈયાર કરો. એક નાની કડાઈમાં તેલ અથવા ઘી ગરમ કરો. તેમાં રાઈ નાખો અને રાઈ તતડે એટલે જીરું, મેથીના દાણા અને હિંગ ઉમેરો. ત્યારબાદ લીમડાનાં પાન અને સૂકાં લાલ મરચાં નાખીને થોડી સેકન્ડ સાંતળો. વઘારની સુગંધ આવવા લાગે એટલે તેને ઉકળતી કઢીમાં ઉમેરો. વઘાર નાખતી વખતે સાવચેતી રાખવી, કારણ કે ગરમ વઘાર કઢીમાં નાખતાં છાંટા ઊડી શકે છે.
હવે કઢીમાં ખાંડ અથવા ગોળ ઉમેરીને સ્વાદ તપાસો. કઢીને વધુ 3થી 5 મિનિટ ધીમા તાપે ઉકળવા દો, જેથી વઘારનો સ્વાદ પણ તેમાં સારી રીતે ભળી જાય. છેલ્લે બારીક સમારેલી લીલી કોથમીર ઉમેરો અને ગેસ બંધ કરી દો. તૈયાર છે સ્વાદિષ્ટ ગુજરાતી ફરસાણ કઢી. તેને ગરમાગરમ ખીચડી, ભાત અથવા ફરસાણ સાથે પીરસી શકો છો.