Hindu Wedding: હિંદુ ધર્મમાં લગ્ન 16 સંસ્કારોમાંનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સંસ્કાર છે. લગ્ન દરમિયાન અનેક પ્રકારની વિધિઓ પણ કરવામાં આવે છે. જેમાં સૌથી મુખ્ય છે 'હવન', જેની ગોળ ફરતા વર-કન્યા સપ્તપદીના ફેરા લેતા હોય છે.
સનાતન ધર્મના શાસ્ત્રોમાં હવનને દિવસના સમયે એટલે કે સૂર્યોદય બાદ અને સૂર્યાસ્ત પૂર્વે કરવાનો નિયમ જણાવવામાં આવ્યો છે. જેનાથી વિપરિત મોટાભાગના હિન્દુ લગ્ન રાતના સમયે કરવામાં આવે છે.
લગ્ન પછી પતિ-પત્ની એક નવા જીવનની શરૂઆત કરે છે. આજે અમે તમને જણાવીશું કે, રાત્રે લગ્ન કરવાનું એટલું શુભ કેમ માનવામાં આવે છે અને આ પરંપરા કેવી રીતે શરૂ થઈ.
શુભ મુહૂર્ત, ધ્રવતારાની સાક્ષી અને અન્ય કારણ (Hindu Wedding Rituals)
હિંદુ ધર્મમાં માનવામાં આવે છે કે, શુભ મુહૂર્તમાં કરાયેલ લગ્ન હંમેશા શુભ પરિણામ આપે છે. પંચાંગમાં લગ્ન માટે નક્ષત્રોની, ગ્રહોની અને રાશિની સ્થિતિ મુજબ શુભ સમયની ગણના થાય છે.
આ ઉપરાંત લગ્ન માટે રચાયેલી લગ્ન કુંડળી પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. આ શુભ યોગો સામાન્ય રીતે મોડી રાતે અથવા સાંજના સમયે વધુ બને છે. આથી મોટાભાગના લગ્ન આ જ સમયે કરવામાં આવે છે.
હિંદુ ધર્મમાં ચંદ્રને શીતળતા, પ્રેમ અને સ્થિરતાનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. એટલે ચંદ્રને લગ્નનો પ્રાકૃતિક સાક્ષી માનીને લગ્નવિધિ કરવામાં આવે છે. આ સાથે જ રાત્રે લગ્ન કરવાનો બીજું એક કારણ એ પણ છે કે, આ સમયે ધ્રુવતારો દેખાય છે, જેને દામ્પત્ય જીવનનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે, પતિ-પત્ની ધ્રુવ તારાને સાક્ષી રાખીને તેમના નવા સંબંધની શરૂઆત કરે છે.
રાતે લગ્ન કરવામાં આવતા પાછળ કેટલાક અન્ય કારણો પણ છે. પ્રાચીન સમયમાં દિવસ દરમિયાન લૂંટારા, ડાકુ અને જંગલી પ્રાણીઓનો ખતરો વધુ રહેતો. આથી રાત્રે લગ્ન કરવામાં આવતા, જેમાં આખું ગામ કે પડોશ એકસાથે જાગીને જાનની સુરક્ષા કરતું. આમ બાહ્ય ખતરો ઘટતો અને ગામમાં શાંતિ જળવાતી.
જે બાદ ખાસ કરીને રાજસ્થાન, ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ, હરિયાણા અને બિહાર જેવા રાજ્યોમાં રાતના સમયે લગ્ન કરવાની પરંપરા બની ગઈ. રાત્રિની ઠંડક પણ આ સમયે લગ્ન કરવા પાછળનું એક કારણ માનવામાં આવે છે.