karwa chauth 2026 moon worship mythological story: કરવા ચોથના દિવસે પરિણીત મહિલાઓ પતિના લાંબા આયુષ્ય અને સુખી દાંપત્ય જીવનની કામના સાથે નિર્જળા વ્રત રાખે છે. આ વ્રતમાં ચંદ્રદેવને અર્ઘ્ય આપીને ઉપવાસ પૂર્ણ કરવાની પરંપરા છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ દિવસે સૂર્યદેવને બદલે ચંદ્રદેવની જ પૂજા શા માટે કરવામાં આવે છે? જાણો તેની પાછળની પૌરાણિક માન્યતા અને ધાર્મિક મહત્વ.
કરવા ચોથ પર ચંદ્રદેવની પૂજા શા માટે થાય છે?
આ પણ વાંચો
હિન્દુ ધર્મમાં કરવા ચોથનું વ્રત પતિના લાંબા આયુષ્ય, સુખી દાંપત્ય જીવન અને પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિ માટે કરવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન શિવ, માતા પાર્વતી, કરવા માતા અને ચંદ્રદેવની પૂજા કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. મહિલાઓ આખો દિવસ નિર્જળા વ્રત રાખ્યા બાદ સાંજે ચંદ્રદર્શન કરીને અર્ઘ્ય આપે છે અને ત્યારબાદ વ્રત પૂર્ણ કરે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ચંદ્રદેવને મન, શીતળતા અને માનસિક શાંતિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. તેથી કરવા ચોથ પર ચંદ્રદેવની પૂજા કરીને મહિલાઓ પોતાના દાંપત્ય જીવનમાં પ્રેમ, શાંતિ અને સુખ જળવાઈ રહે તેવી પ્રાર્થના કરે છે.
ચંદ્રદેવ સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક માન્યતા
પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, ચંદ્રદેવની અનેક પત્નીઓમાં રોહિણી તેમને વિશેષ પ્રિય હતી. જ્યોતિષીય પરંપરામાં રોહિણી નક્ષત્રનું ચંદ્ર સાથે ખાસ જોડાણ માનવામાં આવે છે. આ માન્યતાઓને કારણે ચંદ્રદેવને લગતી પૂજાનું વિશેષ મહત્ત્વ દર્શાવવામાં આવે છે.
કરવા ચોથની પૂજામાં ચંદ્રદેવને અર્ઘ્ય આપવાની પરંપરા પતિના લાંબા આયુષ્ય અને દાંપત્ય જીવનની સુખાકારીની કામના સાથે જોડાયેલી છે. જોકે, ચંદ્રદેવ અને રોહિણીની આ કથા કરવા ચોથની પરંપરાનું એકમાત્ર કે સર્વમાન્ય કારણ છે, તેવું કહેવું યોગ્ય નથી.
કરવા ચોથ પર સૂર્યદેવની પૂજા કેમ નથી થતી?
હિન્દુ ધર્મમાં સૂર્યદેવને ઊર્જા, પ્રકાશ અને જીવનશક્તિના પ્રતીક માનવામાં આવે છે, જ્યારે ચંદ્રદેવને શીતળતા અને શાંતિ સાથે જોડવામાં આવે છે. બંને દેવતાઓનું ધાર્મિક મહત્ત્વ અલગ છે. કરવા ચોથના વ્રતમાં ચંદ્રોદય પછી અર્ઘ્ય આપીને ઉપવાસ પૂર્ણ કરવાની પરંપરા હોવાથી ચંદ્રદેવની પૂજા આ વ્રતનું મુખ્ય અંગ બની છે. સૂર્યદેવની પૂજા થતી નથી એવું નથી, પરંતુ કરવા ચોથની વિશિષ્ટ વિધિમાં ચંદ્રદર્શનનું વિશેષ સ્થાન છે.
કેટલીક લોકમાન્યતાઓમાં મહાભારતની કથાનો પણ ઉલ્લેખ થાય છે, જેમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની સલાહથી દ્રૌપદીએ પાંડવોની રક્ષા માટે વ્રત કર્યું હોવાનું વર્ણન મળે છે. જોકે, આ પ્રસંગને કરવા ચોથની આજની પરંપરા સાથે સીધો જોડતી કથા તરીકે રજૂ કરતી વખતે સાવચેતી રાખવી જોઈએ.
કરવા ચોથ નામનો અર્થ શું છે?
કરવા ચોથ નામ બે શબ્દોથી બનેલું છે. ‘કરવા’ એટલે માટીનું નાનું પાત્ર, જેમાં પાણી રાખવામાં આવે છે, જ્યારે ‘ચોથ’ એટલે ચતુર્થી તિથિ. આ દિવસે પૂજામાં કરવાનું વિશેષ સ્થાન છે. મહિલાઓ પૂજા દરમિયાન કરવાથી ચંદ્રદેવને જળ અર્પણ કરે છે અને પતિના લાંબા આયુષ્યની પ્રાર્થના કરે છે.
કરવા ચોથ 2026: તારીખ અને શુભ મુહૂર્ત
કરવા ચોથ 2026 તારીખ: 29 ઑક્ટોબર 2026, ગુરુવાર
પૂજાનું શુભ મુહૂર્ત: સાંજે 6:04થી 7:20 વાગ્યા સુધી
ચંદ્રોદયનો સમય: રાત્રે આશરે 8:55 વાગ્યે
કરવા ચોથના દિવસે મહિલાઓ પૂજા કર્યા પછી વ્રતકથા સાંભળે છે અને પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે. ત્યારબાદ ચંદ્રદેવને અર્ઘ્ય આપીને પતિના હાથે પાણી પીને વ્રત પૂર્ણ કરવાની પરંપરા છે.