Former Jharkhand CM Shibu Soren Family Tree: ઝારખંડના રાજકારણમાં શિબુ સોરેનનો પરિવાર એક મહત્વપૂર્ણ અને સૌથી મોટો 'રાજકીય પરિવાર' તરીકે ઓળખાય છે. ઝારખંડ મુક્તિ મોરચા (JMM)ના સ્થાપક શિબુ સોરેનનો રાજકીય પ્રવાસ ઘણો લાંબો રહ્યો. તેઓ ત્રણ વખત રાજ્યના મુખ્યમંત્રી બન્યા અને લોકસભા સાંસદ પણ રહ્યા. તેઓ કેન્દ્રમાં ત્રણ વખત મંત્રી પણ બન્યા. જાણો શૂન્યથી સત્તા સુધીની યાત્રા કરનાર શિબુ સોરેનના પરિવારમાં કોણ છે...
શિબુ સોરેન રાજકારણમાં કેવી રીતે આવ્યા
શિબુ સોરેનનો જન્મ 11 જાન્યુઆરી 1944ના રોજ બિહારના રામગઢ જિલ્લામાં થયો હતો. જ્યારે તેઓ સ્કૂલમાં હતા. તે સમયે કેટલાક શાહુકારોએ તેમના પિતા શોભારામ સોરેનની હત્યા કરી નાખી. પિતાની હત્યા બાદ શિબુએ સમાજ માટે કંઈક કરવા તથા આદિવાસીઓને ન્યાય અપાવવા માટે રાજકીય માર્ગ પસંદ કર્યો. માત્ર 18 વર્ષની ઉંમરે તેમણે સંથાલ નવયુવક સંઘ નામનું સંગઠન સ્થાપ્યું. ત્યાર બાદ 4 ફેબ્રુઆરી 1973ના રોજ આદિવાસી લીડર અને અન્ય નેતાઓ સાથે મળીને ઝારખંડ મુક્તિ મોરચા એટલે કે JMMની સ્થાપના કરી.
રાજકીય કારકિર્દીના ચાર દાયકા
શિબૂ સોરેને 1977માં પહેલી વખત રાજકારણમાં હાથ અજમાવ્યો હતો. પરંતુ આ ચૂંટણી તેઓ હારી ગયા, બીજી વખત વર્ષ 1980માં દુમકા લોકસભાથી સાંસદ બન્યા. ત્યાર બાદ 1989, 1991 અને 1996ની લોકસભા ચૂંટણીઓમાં પણ જીત મેળવી. 2002માં રાજ્યસભા માટે ચૂંટાયા, પણ જુલાઈમાં થયેલા ઉપચૂંટણીમાં તેમણે ફરી દુમકા લોકસભા બેઠક જીતતાં રાજ્યસભાની સભ્યપદમાંથી રાજીનામું આપ્યું. શિબુ સોરેન ઝારખંડ રાજ્યની સ્થાપનાની ચળવળનો મુખ્ય ચહેરો બન્યા અને વર્ષ 2000માં ઝારખંડની રચના થઈ. 2004માં પણ તેઓ ફરી લોકસભા માટે ચૂંટાયા.
શિબુ સોરેન અને તેમનો પરિવાર
શિબુ સોરેનના લગ્ન 18 વર્ષની વયે રૂપી કિસ્કુ સાથે થયા હતા. રૂપી સોરેન જમશેદપુરના ચાંડિલના વતની છે. તેમને 3 પુત્રો દુર્ગા સોરેન, હેમંત સોરેન, વસંત સોરેન અને 1 પુત્રી અંજની સોરેન છે. એક માતા તરીકે રૂપી સોરેને શિબુ સોરેનના સંઘર્ષ અને આંદોલનના સમયે આખા પરિવારને સંભાળ્યો હતો, તેમજ તેમના બાળકોમાં સંઘર્ષના મજબૂત સંસ્કાર સિંચ્યા હતા. તેમને આ શક્તિ તેમની સાસુ સોનામણી સોરેન પાસેથી વારસામાં મળી હતી. આજે રૂપી સોરેન અને શિબુ સોરેન દ્વારા આપવામાં આવેલા સંસ્કારોની નોંધ આખી દુનિયા લઈ રહી છે.
દુર્ગા સોરેન
શિબુ સોરેનના મોટા પુત્ર સ્વર્ગીય દુર્ગા સોરેનનો જન્મ 1970 માં થયો હતો અને તેમનું 24 મે 2009 ના રોજ અચાનક અવસાન થયું. તેઓ દુમકાના જામાથી બે વખત (વર્ષ 1995 અને 2000 માં) ધારાસભ્ય રહ્યા હતા. તેમને ઝારખંડ મુક્તિ મોરચા (ઝામુમો) ના કેન્દ્રીય મહાસચિવ પણ બનાવવામાં આવ્યા હતા. દુર્ગા સોરેનના અવસાન પછી તેની પત્ની સીતા સોરેને તેમની રાજકીય વિરાસતને આગળ ધપાવી. તેઓ જામા બેઠક પરથી સતત ત્રણ વખત (2009, 2014 અને 2019 માં) ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા. તેમને સંગઠનમાં કેન્દ્રીય મહાસચિવ પણ બનાવવામાં આવ્યા હતા. જોકે, તેમણે વર્ષ 2024 માં ઝામુમો છોડી દીધું અને ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) માં જોડાઈ ગયા છે. સ્વર્ગીય દુર્ગા સોરેન અને સીતા સોરેનને ત્રણ પુત્રીઓ છે - જયશ્રી સોરેન, રાજશ્રી સોરેન અને વિજયશ્રી સોરેન.
હેમંત સોરેન
શિબુ સોરેનના બીજા પુત્ર હેમંત સોરેન વર્તમાનમાં ઝારખંડના મુખ્યમંત્રી છે. તેઓ ઝારખંડમાં સતત બીજી વખત મુખ્યમંત્રી બન્યા છે, જ્યારે તેઓ એક વખત નાયબ મુખ્યમંત્રી પણ રહી ચૂક્યા છે. પાર્ટી સંગઠનમાં તેઓ ઝારખંડ છાત્ર મોરચા, યુવા મોરચા, કેન્દ્રીય કાર્યકારી અધ્યક્ષ અને હવે અધ્યક્ષની ભૂમિકામાં છે. 2009 ની ચૂંટણીમાં હેમંત સોરેન ઝામુમોની ટિકિટ પર દુમકાથી ચૂંટણી જીતવામાં સફળ રહ્યા. વર્ષ 2014 માં થયેલી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં હેમંત સોરેન ભાજપના ડોક્ટર લુઈસ મરાંડી સામે ચૂંટણી હારી ગયા હતા. પછી વર્ષ 2019 માં, તેમણે દુમકા અને બરહેટ બંને બેઠકો પરથી ચૂંટણી લડી અને બંને બેઠકો પર જીત મેળવી. હેમંત સોરેનની પત્ની કલ્પના સોરેન ગાંડેયથી ધારાસભ્ય છે. હેમંત સોરેન અને કલ્પના સોરેનને બે પુત્રો છે, જેમાં મોટા પુત્રનું નામ નિતિલ સોરેન અને નાના પુત્રનું નામ વિશ્વજીત સોરેન છે.
વસંત સોરેન
શિબુ સોરેનના પુત્ર બસંત સોરેન પણ વર્તમાનમાં ધારાસભ્ય છે, જેમણે 2024 માં ચૂંટણી જીતી છે. તેમને પથ નિર્માણ મંત્રી (માર્ગ બાંધકામ મંત્રી) બનવાનો પણ અવસર મળ્યો છે. બસંત ઝારખંડ છાત્ર મોરચા અને યુવા મોરચાના કેન્દ્રીય અધ્યક્ષ પણ રહી ચૂક્યા છે.
અંજની સોરેન
શિબુ સોરેનની પુત્રી અંજની સોરેનના લગ્ન ઓડિશામાં થયા છે. જોકે, તેમના પતિ દેબાનાંદ મરાંડીનું 2017 માં નિધન થઈ ગયું હતું. તેમને એક પુત્ર સાહેબ મરાંડી અને એક પુત્રી પ્રીતિ મરાંડી છે. અંજની પણ ઝામુમોના રાજકારણમાં સામેલ થઈ ગઈ છે. 2024 ની લોકસભા ચૂંટણીમાં તેણે ઓડિશાની મયુરભંજ બેઠક પરથી ભાજપના નવ ચરણ માંઝી સામે ચૂંટણી લડી હતી. આ પહેલા વર્ષ 2024 માં, તેમણે ઓડિશાના સરસકાના વિધાનસભા ક્ષેત્રથી ચૂંટણી લડી હતી, જેમાં તેમને હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. વર્ષ 2019 માં પણ તેમણે ઓડિશાના મયુરભંજ મતવિસ્તારમાંથી ચૂંટણી લડી હતી, પરંતુ તેમને સફળતા મળી ન હતી. વર્ષ 2017 માં અંજની સોરેન પહેલીવાર જિલ્લા પરિષદની ચૂંટણી પણ લડી ચૂક્યા છે. તેમને ઓડિશા ઝામુમોના અધ્યક્ષ પણ બનાવવામાં આવ્યા છે.