silver vark sweets real or fake: દિવાળી સહિતના તહેવારોમાં મીઠાઈની ખરીદી વધે છે. આ દરમિયાન બજારમાં ચાંદીના ચમકદાર વરખવાળી મીઠાઈઓ પણ લોકોને આકર્ષે છે. પરંતુ મીઠાઈ પર ચમકતી દરેક સફેદ પરત અસલી ચાંદીની જ હોય તે જરૂરી નથી. કેટલાક વેપારીઓ ચાંદીના બદલે એલ્યુમિનિયમના વરખનો ઉપયોગ કરતા હોવાની આશંકા છે. આવી મીઠાઈનું સતત સેવન સ્વાસ્થ્ય માટે નુકસાનકારક બની શકે છે. ત્યારે મીઠાઈ ખરીદતી વખતે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ તે જાણવું જરૂરી છે.
મીઠાઈ પર ચાંદીના વરખના નામે થઈ શકે છે છેતરપિંડી
તહેવારોમાં મીઠાઈને આકર્ષક દેખાડવા માટે તેના પર ચાંદીનો વરખ લગાવવામાં આવે છે. ખાસ કરીને કાજુ કતરી, બરફી અને અન્ય મોંઘી મીઠાઈઓ પર આ વરખ જોવા મળે છે. જોકે, ચાંદીના વધતા ભાવને કારણે કેટલાક વેપારીઓ અસલી ચાંદીના બદલે સસ્તા એલ્યુમિનિયમના વરખનો ઉપયોગ કરતા હોવાની આશંકા છે.
બજારમાં અસલી ચાંદીનો ભાવ વધારે હોવાથી તેનો વરખ બનાવવો પણ મોંઘો પડે છે. વેપારીઓ માટે મીઠાઈની કિંમત વધાર્યા વિના નફો જાળવવો મુશ્કેલ બને છે. આવી સ્થિતિમાં કેટલાક લોકો સસ્તા વિકલ્પ તરીકે અન્ય ધાતુના વરખનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
મુઘલ કાળથી ચાલી આવે છે ચાંદીના વરખની પરંપરા
મીઠાઈ પર ચાંદીનો વરખ લગાવવાની પરંપરા ઘણી જૂની છે. માનવામાં આવે છે કે મધ્યકાલીન સમયમાં મુઘલ રસોઈયાઓએ મીઠાઈ અને અન્ય ખાદ્ય પદાર્થોને સુંદર દેખાડવા માટે ચાંદીની પાતળી પરતનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો હતો. ચાંદીના નાના ટુકડાને સતત પીટીને અત્યંત પાતળો વરખ તૈયાર કરવામાં આવે છે. પહેલાં આ કામ પરંપરાગત રીતે થતું હતું, પરંતુ હવે તેના માટે મશીનોનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
અસલી ચાંદીના વરખની શુદ્ધતા કેટલી હોવી જોઈએ?
ખાદ્ય પદાર્થો પર ઉપયોગમાં લેવાતા ચાંદીના વરખ માટે FSSAI દ્વારા ધોરણો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. નિયમ મુજબ ચાંદીનો વરખ ઓછામાં ઓછો 99.9 ટકા શુદ્ધ હોવો જોઈએ. તેમાં એલ્યુમિનિયમ, કેડમિયમ અને નિકલ જેવી અન્ય ધાતુઓની ભેળસેળ ન હોવી જોઈએ. માત્ર ચમક જોઈને વરખ અસલી છે કે નકલી તે નક્કી કરી શકાતું નથી. તેની ખાતરી કરવા માટે યોગ્ય પરીક્ષણ જરૂરી છે.
એલ્યુમિનિયમનો વરખ ખાવાથી સ્વાસ્થ્યને શું નુકસાન થઈ શકે?
નિષ્ણાતોના મતે એલ્યુમિનિયમ અથવા અન્ય ધાતુઓની ભેળસેળવાળા વરખનું વારંવાર સેવન ટાળવું જોઈએ. આવી ધાતુઓના વધુ પડતા સંપર્કથી શરીરના વિવિધ અંગો પર પ્રતિકૂળ અસર થઈ શકે છે. ખાસ કરીને કિડની અને નર્વસ સિસ્ટમના સ્વાસ્થ્યને લઈને સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. જોકે, માત્ર એલ્યુમિનિયમ વરખવાળી મીઠાઈ ખાવાથી કેન્સર થાય છે એવો નિશ્ચિત વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી. તેથી આવી બાબતોમાં અફવાઓથી દૂર રહીને પ્રમાણિત માહિતી પર વિશ્વાસ કરવો જોઈએ.
ચાંદીનો વરખ અસલી છે કે નકલી, કેવી રીતે ઓળખશો?
મીઠાઈ પર લગાવેલો વરખ અસલી છે કે નહીં તે ઓળખવા માટે કેટલીક બાબતો ધ્યાનમાં રાખી શકાય છે.
રંગ અને બનાવટ: અસલી ચાંદીનો વરખ ખૂબ જ પાતળો, નરમ અને નાજુક હોય છે. તેની સરખામણીમાં કેટલીક નકલી ધાતુની પરતો થોડી જાડી અને કઠણ હોઈ શકે છે.
આંગળીથી ઘસવાની રીત: વરખનો નાનો ભાગ લઈને હળવેથી ઘસવામાં આવે તો તેની બનાવટમાં ફેરફાર જોવા મળી શકે છે.
ગરમ કરવાની રીત: વરખને ગરમ કરવાથી તેની ધાતુ પ્રમાણે પ્રતિક્રિયા બદલાઈ શકે છે.
પ્રમાણિત તપાસ: વરખમાં કઈ ધાતુનો ઉપયોગ થયો છે તેની સાચી જાણકારી માટે લેબોરેટરી ટેસ્ટ સૌથી વિશ્વસનીય રીત છે.
મીઠાઈ ખરીદતી વખતે આટલી સાવચેતી રાખો
તહેવારોમાં મીઠાઈ ખરીદતી વખતે સ્વચ્છતા અને ગુણવત્તાનું ખાસ ધ્યાન રાખો. જાણીતી અને વિશ્વસનીય દુકાનમાંથી જ મીઠાઈ ખરીદો. મીઠાઈનો વરખ અસામાન્ય રીતે જાડો અથવા ખરબચડો દેખાતો હોય તો સાવચેત રહો. શંકા હોય તો દુકાનદાર પાસેથી તેની ગુણવત્તા અને પ્રમાણપત્ર વિશે માહિતી માગો. માત્ર ચમકદાર દેખાવના આધારે મીઠાઈની શુદ્ધતા નક્કી ન કરો.