Dhanteras 2026 gold buying tips: ધનતેરસ પર સોનું અને સોનાના દાગીના ખરીદવા ઘણા લોકો શુભ માને છે. જોકે, સોનાની વધતી કિંમતો વચ્ચે દાગીના ખરીદતી વખતે તેની શુદ્ધતા અને વિશ્વસનીયતા તપાસવી પણ એટલી જ જરૂરી છે. દાગીના પર માત્ર 916 કે 22K લખેલું જોઈને ખરીદી કરવાને બદલે BIS હોલમાર્ક અને HUID નંબરની ખરાઈ કરવી જોઈએ. તો ચાલો જાણીએ કે ધનતેરસ પર સોનું ખરીદતાં પહેલાં હોલમાર્ક કેવી રીતે ઓળખવો, HUID નંબર ક્યાંથી ચકાસવો અને બિલમાં કઈ વિગતો તપાસવી.
ધનતેરસ પર સોનું ખરીદતાં પહેલાં આ રીતે તપાસો હોલમાર્ક અને HUID
ભારતમાં સોનાના દાગીનાની શુદ્ધતા સંબંધિત હોલમાર્કિંગ વ્યવસ્થા બ્યુરો ઑફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS) દ્વારા સંચાલિત થાય છે. BISના સત્તાવાર માર્ગદર્શન મુજબ, HUID નંબર હોલમાર્કનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. ગ્રાહકો BIS Care એપમાં આ નંબર ચકાસીને દાગીના સંબંધિત વિગતો મેળવી શકે છે. https://www.bis.gov.in/hallmarking-overview/hallmarking-faqs/hallmarking-faq/?lang=en
સોનાના દાગીના પર BIS હોલમાર્ક જુઓ
સોનાના દાગીના ખરીદતાં પહેલાં તેના પર BISનો સ્ટાન્ડર્ડ માર્ક છે કે નહીં તે તપાસો. હોલમાર્કવાળા દાગીના પર સામાન્ય રીતે ત્રણ મુખ્ય નિશાન હોય છે: BISનો લોગો, સોનાની શુદ્ધતા દર્શાવતો નંબર અને છ અક્ષર-અંક ધરાવતો HUID નંબર.
દાગીના પર 22K અથવા 916 લખેલું હોય તો તે 22 કેરેટ સોનાની શુદ્ધતા દર્શાવે છે. જોકે, માત્ર આ નંબર જોઈને દાગીના ખરીદવા નહીં. BISનો લોગો અને HUID નંબર સહિતનાં નિશાન પણ તપાસવાં જરૂરી છે.
HUID નંબર શું છે અને તે શા માટે જરૂરી છે?
HUIDનું પૂરું નામ Hallmark Unique Identification છે. આ છ અક્ષર અને અંકોનો બનેલો અનન્ય નંબર છે, જે હોલમાર્ક કરાયેલા દરેક દાગીનાને ઓળખવામાં મદદ કરે છે. આ નંબરની મદદથી ગ્રાહક દાગીનાની હોલમાર્કિંગ સંબંધિત વિગતો ચકાસી શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે સોનાની વીંટી, ચેઇન કે બંગડી ખરીદો છો, તો તેના પરનો HUID નંબર તપાસવો જોઈએ. જો દાગીના પર હોલમાર્કનો લોગો અને 916 લખેલું હોય, પરંતુ જરૂરી HUID નંબર ન હોય, તો માત્ર આ નિશાનના આધારે તેની ખરાઈ માની લેવી નહીં. આવી સ્થિતિમાં દુકાનદાર પાસે સ્પષ્ટતા માગો અને ખરીદી કરતાં પહેલાં વિગતોની ચકાસણી કરો.
BIS Care એપથી HUID નંબર કેવી રીતે ચકાસવો?
HUID નંબર તપાસવા માટે BISની સત્તાવાર BIS Care એપનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. આ એપ Android અને iOS બંને પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ છે. તેમાં 'Verify HUID' સુવિધા આપવામાં આવી છે. https://www.bis.gov.in/bis-apps/?lang=en&print=pdf
આ રીતે ચકાસણી કરો
- તમારા મોબાઇલમાં સત્તાવાર BIS Care એપ ડાઉનલોડ કરો.
- એપ ખોલીને 'Verify HUID' વિકલ્પ પસંદ કરો.
- દાગીના પર અંકિત છ અક્ષર-અંકનો HUID નંબર દાખલ કરો.
- સ્ક્રીન પર દેખાતી વિગતો તપાસો.
- એપમાં મળતી માહિતી અને તમે ખરીદવા માગતા દાગીનાની વિગતો વચ્ચે મેળ બેસે છે કે નહીં તે ચકાસો.
જો નંબરની વિગતો મળતી ન હોય, ખોટી માહિતી દેખાતી હોય અથવા દાગીના સાથે મેળ ન ખાતો હોય, તો ખરીદી કરતાં પહેલાં દુકાનદાર પાસેથી સ્પષ્ટતા માગો. સમસ્યાનું સમાધાન ન થાય ત્યાં સુધી ઉતાવળમાં ખરીદી ન કરવી.
22K, 18K અને 14K સોનાની શુદ્ધતા કેવી રીતે ઓળખવી?
સોનું ખરીદતી વખતે કેરેટ અને ફાઇનનેસ નંબર સમજવો પણ જરૂરી છે. BISના હોલમાર્કિંગ ધોરણો અનુસાર સોનાના દાગીના માટે વિવિધ શુદ્ધતા ગ્રેડ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
22K (916): તેમાં આશરે 91.6 ટકા સોનું હોય છે. દાગીના બનાવવા માટે આ ગ્રેડનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે.
18K (750): તેમાં 75 ટકા સોનું હોય છે. બાકીના ભાગમાં અન્ય ધાતુઓ હોઈ શકે છે.
14K (585): તેમાં આશરે 58.5 ટકા સોનું હોય છે.
આથી, દાગીના ખરીદતાં પહેલાં તમને કયા કેરેટનું સોનું વેચવામાં આવે છે તેની ખાતરી કરો. દાગીના પર દર્શાવેલો શુદ્ધતાનો ગ્રેડ, HUIDની ચકાસણી અને બિલમાં લખેલી વિગતો એકબીજા સાથે મેળ ખાતી હોવી જોઈએ.
સોનું ખરીદતી વખતે બિલમાં કઈ વિગતો તપાસવી?
સોનું ખરીદ્યા પછી બિલ સાચવીને રાખવું ખૂબ જ જરૂરી છે. BISના માર્ગદર્શન મુજબ, હોલમાર્કવાળા દાગીનાના બિલમાં દાગીનાનું વર્ણન, કિંમતી ધાતુનું નેટ વજન, કેરેટ અને ફાઇનનેસમાં દર્શાવેલી શુદ્ધતા તથા હોલમાર્કિંગ ચાર્જની વિગતો હોવી જોઈએ.
બિલ લેતી વખતે આ બાબતો તપાસો
- દાગીનાનું નામ અને વર્ણન.
- સોનાનું નેટ વજન.
- સોનાની શુદ્ધતા, જેમ કે 22K અથવા 18K.
- સોનાનો લાગુ પડતો ભાવ અને મેકિંગ ચાર્જ.
- લાગુ પડતા GST સહિતની કિંમતની વિગતો.
- ખરીદીની તારીખ અને દુકાનની વિગતો.
બિલમાં HUID નંબર લખવો હાલ ફરજિયાત નથી, પરંતુ દાગીના પરનો નંબર અને તેની ચકાસણીની વિગતો સાચવી રાખવી ઉપયોગી થઈ શકે છે. બિલ ભવિષ્યમાં શુદ્ધતા અંગે વિવાદ થાય અથવા ફરિયાદ કરવી પડે ત્યારે કામ આવી શકે છે.
હોલમાર્ક ન દેખાય અથવા HUIDમાં ગડબડ હોય તો શું કરવું?
જો દાગીના પર જરૂરી હોલમાર્કનાં નિશાન ન હોય, HUID નંબર ન દેખાતો હોય અથવા BIS Care એપમાં વિગતો મેળ ખાતી ન હોય, તો દાગીના ખરીદતાં પહેલાં દુકાનદારને પ્રશ્ન પૂછો. દુકાનદાર પાસેથી માન્ય બિલ અને દાગીનાની શુદ્ધતા અંગે સ્પષ્ટ માહિતી માગો.
જો સમસ્યાનું સમાધાન ન થાય, તો BIS Care એપ દ્વારા ફરિયાદ અથવા સંબંધિત માહિતી નોંધાવવાનો વિકલ્પ તપાસી શકો છો. જરૂર પડે તો BIS દ્વારા માન્ય Assaying and Hallmarking Centreમાં દાગીનાની શુદ્ધતાની તપાસ કરાવી શકાય છે. આ માટે લાગુ પડતી તપાસ ફી અને પ્રક્રિયા વિશે અગાઉથી માહિતી મેળવી લેવી. BISના સત્તાવાર માર્ગદર્શન અને એપની માહિતી અહીં જોઈ શકાય છે: https://www.bis.gov.in/
ધનતેરસ પર સોનું ખરીદતાં પહેલાં આટલું યાદ રાખો
ધનતેરસ પર સોનું ખરીદવું હોય તો માત્ર ડિઝાઇન, કિંમત કે દુકાનની લોકપ્રિયતા જોઈને નિર્ણય ન લો. દાગીના પર BIS હોલમાર્કનાં ત્રણેય જરૂરી નિશાન તપાસો, BIS Care એપમાં HUID નંબરની ખરાઈ કરો અને ખરીદીનું યોગ્ય બિલ લો. આ નાની કાળજીથી સોનાની શુદ્ધતા અંગે વધુ વિશ્વાસ સાથે ખરીદી કરવામાં મદદ મળી શકે છે.