Z Plus Security Rules: પંજાબી ગાયક સિદ્ધુ મુસેવાલાના નાના ભાઈ માટે Z+ સુરક્ષાની માંગ કરવામાં આવી છે. આ માંગ બાદ ભારતમાં VIP સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને તેના નિયમો અંગે ફરી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. શું માત્ર સેલિબ્રિટી પરિવાર સાથે જોડાયેલા હોવાને કારણે Z+ સુરક્ષા મળી શકે છે? શું નાના બાળકોને પણ આવી સુરક્ષા આપવામાં આવે છે? જાણો સુરક્ષા મેળવવાની પ્રક્રિયા અને તેનો નિર્ણય કોણ લે છે.
Z+ સુરક્ષા મેળવવા માટે કયા નિયમો લાગુ પડે છે?
પંજાબી ગાયક સિદ્ધુ મુસેવાલાની હત્યા બાદ તેમના પરિવારની સુરક્ષાને લઈને અનેક વખત ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. હવે તેમના નાના ભાઈ માટે Z+ સુરક્ષાની માંગ કરવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ માટે પરિવાર દ્વારા ગૃહ મંત્રાલય અને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહને રજૂઆત કરવામાં આવી છે. આ મામલે VIP સુરક્ષા કોને આપવામાં આવે છે અને તેની પાછળ કયા નિયમો લાગુ પડે છે તે જાણવું જરૂરી છે.
Z+ સુરક્ષા મેળવવા માટે શું છે નિયમ?
ભારતમાં Z+ સુરક્ષા મેળવવા માટે કોઈ એક નિશ્ચિત ફોર્મ્યુલા નથી. વ્યક્તિને સુરક્ષા આપવી કે નહીં તેનો નિર્ણય તેની સામે રહેલા જોખમના મૂલ્યાંકનના આધારે લેવામાં આવે છે. કેન્દ્ર સરકારના સ્તરે સુરક્ષા અંગે નિર્ણય લેતી વખતે સંબંધિત સુરક્ષા અને ગુપ્તચર એજન્સીઓના અહેવાલો મહત્વપૂર્ણ હોય છે. આ દરમિયાન વ્યક્તિ સામે રહેલા જોખમની ગંભીરતા, ધમકીની વિશ્વસનીયતા અને ઉપલબ્ધ ગુપ્તચર માહિતી જેવા મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે. કેન્દ્ર સરકારની સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં ગૃહ મંત્રાલયની માર્ગદર્શિકા અને સંબંધિત એજન્સીઓના મૂલ્યાંકનને મહત્વ આપવામાં આવે છે. સુરક્ષા આપ્યા બાદ પણ સમયાંતરે તેની સમીક્ષા થઈ શકે છે. જોખમના મૂલ્યાંકન પ્રમાણે સુરક્ષામાં ફેરફાર કરવામાં આવી શકે છે. એટલે કે, સુરક્ષા વધારવી, ઘટાડવી, ચાલુ રાખવી અથવા જરૂરિયાત ન રહે તો પાછી ખેંચવી શક્ય છે.
Z+ સુરક્ષાનો નિર્ણય કોણ કરે છે?
કેન્દ્ર સરકારના સ્તરે વ્યક્તિને સુરક્ષા આપવાનો નિર્ણય ગૃહ મંત્રાલય અને સંબંધિત સુરક્ષા એજન્સીઓના જોખમ મૂલ્યાંકન સાથે જોડાયેલો હોય છે. વ્યક્તિ સામેના જોખમની સ્થિતિ અને સુરક્ષા અહેવાલોના આધારે યોગ્ય સુરક્ષા વ્યવસ્થા નક્કી કરવામાં આવે છે. બીજી તરફ, કાયદો અને વ્યવસ્થા રાજ્યનો વિષય હોવાથી રાજ્ય સરકારો પણ પોતાના અધિકારક્ષેત્રમાં વ્યક્તિઓને સુરક્ષા પૂરી પાડે છે. રાજ્ય પોલીસ અને સંબંધિત અધિકારીઓ જોખમની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સુરક્ષા વ્યવસ્થા નક્કી કરી શકે છે. આથી, દરેક વ્યક્તિને સુરક્ષા આપવા માટે એકસરખો નિયમ લાગુ પડતો નથી. વ્યક્તિની લોકપ્રિયતા, રાજકીય ઓળખ, પરિવારનો દરજ્જો કે સામાજિક પ્રતિષ્ઠા માત્રના આધારે Z+ સુરક્ષા મળતી નથી. મુખ્ય બાબત વ્યક્તિ સામે રહેલા જોખમનું મૂલ્યાંકન છે.
શું નાના બાળકોને પણ Z+ સુરક્ષા મળી શકે?
હા, ભારતમાં ઉચ્ચ સ્તરની સુરક્ષા મેળવવા માટે વ્યક્તિનું પુખ્ત હોવું જરૂરી નથી. જો કોઈ બાળક સામે ગંભીર અને વિશ્વસનીય જોખમ હોય, તો સંબંધિત અધિકારીઓ તેની સુરક્ષા માટે યોગ્ય વ્યવસ્થા કરી શકે છે. આવા કિસ્સામાં બાળકની પરિસ્થિતિ, ધમકીની ગંભીરતા અને સુરક્ષા એજન્સીઓના મૂલ્યાંકનને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે. બાળકને સુરક્ષા આપવાનો નિર્ણય તેના માતા-પિતાની લોકપ્રિયતા કે સેલિબ્રિટી સ્ટેટસના આધારે આપમેળે લેવામાં આવતો નથી.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ બાળકને ચોક્કસ ધમકી મળી હોય અથવા તેને નિશાન બનાવવાની શક્યતા અંગે વિશ્વસનીય માહિતી હોય, તો પોલીસ અને સંબંધિત સુરક્ષા એજન્સીઓ તેની સુરક્ષા જરૂરિયાતોનું મૂલ્યાંકન કરી શકે છે.
જોખમ પ્રમાણે સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં પોલીસ કર્મચારીઓ, સુરક્ષા એસ્કોર્ટ, રહેઠાણની સુરક્ષા અથવા અન્ય જરૂરી પગલાંનો સમાવેશ થઈ શકે છે. જોકે, દરેક કિસ્સામાં સુરક્ષાનું સ્તર અલગ હોઈ શકે છે.
સિદ્ધુ મુસેવાલાના ભાઈને Z+ સુરક્ષા મળશે?
સિદ્ધુ મુસેવાલાના નાના ભાઈ માટે Z+ સુરક્ષાની માંગ કરવામાં આવી હોવા છતાં, માત્ર માંગ કરવામાં આવી છે એટલા માટે સુરક્ષા મંજૂર થઈ ગઈ હોવાનું કહી શકાય નહીં. આ અંગે નિર્ણય લેતી વખતે સંબંધિત અધિકારીઓ દ્વારા જોખમનું મૂલ્યાંકન અને ઉપલબ્ધ માહિતીની સમીક્ષા કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ બાળકની સુરક્ષા માટે કઈ વ્યવસ્થા યોગ્ય છે તે નક્કી થઈ શકે છે.