November 2026 Festivals List: નવેમ્બર 2026માં કઈ તારીખે કયો તહેવાર અને વ્રત આવશે? દિવાળીથી ધનતેરસ સુધીની સંપૂર્ણ યાદી

November 2026 Hindu Festivals List: નવેમ્બર મહિનો હિન્દુ ધર્મના અનેક મહત્વપૂર્ણ વ્રત અને તહેવારો લઈને આવી રહ્યો છે. આ મહિનામાં ધનતેરસ, દિવાળી, ગોવર્ધન પૂજા, ગુજરાતી નૂતન વર્ષ, ભાઈબીજ, છઠ પૂજા, દેવઉઠી એકાદશી, તુલસી વિવાહ અને દેવ દિવાળી જેવા પર્વો ઉજવાશે. આ ઉપરાંત કાર્તિક પૂર્ણિમા અને ગુરુ નાનક જયંતી પણ આ મહિનાના મુખ્ય ધાર્મિક પ્રસંગોમાં સામેલ છે. જો તમે નવેમ્બર મહિનાના વ્રત-તહેવારોની તારીખો અગાઉથી જાણવા માગતા હોવ, તો અહીં જુઓ સંપૂર્ણ કેલેન્ડર અને મુખ્ય તહેવારોનું ધાર્મિક મહત્ત્વ.

નવેમ્બર 2026 વ્રત-તહેવાર કેલેન્ડર: સંપૂર્ણ યાદી

 નવેમ્બર 2026 ના મુખ્ય વ્રત અને તહેવારો 

1. ધનતેરસ — 6 નવેમ્બર 2026 

ધનતેરસથી દિવાળીના મુખ્ય તહેવારોની શરૂઆત થાય છે. આ દિવસે ભગવાન ધન્વંતરિ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજા કરવાની પરંપરા છે. અનેક પરિવારોમાં સોના-ચાંદી, વાસણો અથવા અન્ય ઉપયોગી વસ્તુઓની ખરીદી શુભ માનવામાં આવે છે. લોકો સુખ, સમૃદ્ધિ અને સારા સ્વાસ્થ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે. 

2. દિવાળી — 8 નવેમ્બર 2026 

દિવાળી ભારતના સૌથી લોકપ્રિય તહેવારોમાંનો એક છે. આ દિવસે ઘરોમાં દીવા પ્રગટાવવામાં આવે છે, રંગોળી કરવામાં આવે છે અને પરિવારજનો સાથે તહેવારની ઉજવણી થાય છે. માતા લક્ષ્મી અને ભગવાન ગણેશની પૂજાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. દિવાળીનો તહેવાર અંધકાર પર પ્રકાશ અને અસત્ય પર સત્યના વિજયનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. 

3. ગોવર્ધન પૂજા અને ગુજરાતી નૂતન વર્ષ — 10 નવેમ્બર 2026 

દિવાળી પછી ગોવર્ધન પૂજા અને અન્નકૂટની ઉજવણી થાય છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે ગોવર્ધન પર્વત ઊંચકીને ગોકુળવાસીઓનું રક્ષણ કર્યું હતું. આ દિવસે ભગવાનને વિવિધ વાનગીઓનો ભોગ ધરાવવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં દિવાળી પછીનું નવું વર્ષ 'બેસતું વર્ષ' અથવા 'બેસ્ટુ વર્ષ' તરીકે ઓળખાય છે. લોકો મંદિરે દર્શન કરવા જાય છે, સગાં-સંબંધીઓને શુભેચ્છા પાઠવે છે અને વેપારીઓ નવા હિસાબની શરૂઆત કરે છે. 

4. ભાઈબીજ — 11 નવેમ્બર 2026 

ભાઈબીજ ભાઈ-બહેનના પ્રેમ અને સ્નેહનો તહેવાર છે. આ દિવસે બહેનો ભાઈના કપાળે તિલક કરીને તેના સુખી જીવન અને દીર્ઘાયુષ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે. ભાઈઓ પણ બહેનોને ભેટ આપીને પ્રેમ વ્યક્ત કરે છે. 

5. છઠ પૂજા — 13થી 16 નવેમ્બર 2026 

છઠ પૂજા ભગવાન સૂર્ય અને છઠ્ઠી મૈયાની ઉપાસનાને સમર્પિત છે. આ પર્વ બિહાર, ઝારખંડ અને ઉત્તર પ્રદેશના કેટલાક વિસ્તારોમાં વિશેષ ઉત્સાહથી ઉજવાય છે. 

છઠ પૂજાના ચાર દિવસ દરમિયાન વિવિધ ધાર્મિક વિધિઓ કરવામાં આવે છે: 

નહાય-ખાય: સ્નાન અને શુદ્ધ આહાર સાથે વ્રતની શરૂઆત.
ખરના: ઉપવાસ અને પ્રસાદની પરંપરા.
સંધ્યા અર્ઘ્ય: અસ્ત થતા સૂર્યને અર્ઘ્ય અર્પણ.
ઉષા અર્ઘ્ય: ઉગતા સૂર્યને અર્ઘ્ય અર્પણ કરીને વ્રત પૂર્ણ કરવું. 

આ પર્વમાં સ્વચ્છતા, સંયમ, પ્રકૃતિ પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા અને પરિવારના કલ્યાણ માટે પ્રાર્થનાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. 

6. દેવઉઠી એકાદશી — 20 નવેમ્બર 2026 

દેવઉઠી એકાદશીને પ્રબોધિની એકાદશી અથવા દેવોત્થાન એકાદશી પણ કહેવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ યોગનિદ્રામાંથી જાગે છે. અનેક પરંપરાઓમાં આ દિવસ સાથે ચાતુર્માસની સમાપ્તિ જોડાયેલી છે. ભક્તો ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરે છે અને ઉપવાસ રાખે છે. કેટલીક પરંપરાઓમાં આ દિવસ પછી લગ્ન સહિતનાં શુભ પ્રસંગો ફરી શરૂ થાય છે. 

7. તુલસી વિવાહ — 21 નવેમ્બર 2026 

તુલસી વિવાહમાં તુલસી માતા અને ભગવાન શાલિગ્રામના પ્રતીકાત્મક વિવાહની વિધિ કરવામાં આવે છે. ઘરો અને મંદિરોમાં તુલસીના છોડને શણગારવામાં આવે છે તથા પૂજા, આરતી અને પ્રસાદની પરંપરા નિભાવવામાં આવે છે. ઘણી હિન્દુ પરંપરાઓમાં તુલસી વિવાહને લગ્નની મોસમની શરૂઆત સાથે પણ જોડવામાં આવે છે. 

8. દેવ દિવાળી અને કાર્તિક પૂર્ણિમા — 24 નવેમ્બર 2026 

કાર્તિક પૂર્ણિમાના દિવસે સ્નાન, દાન, પૂજા અને દીપદાનનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. વારાણસી સહિત અનેક સ્થળોએ દેવ દિવાળી ઉત્સાહથી ઉજવવામાં આવે છે. આ પ્રસંગે ઘાટો અને મંદિરોને દીવાઓથી શણગારવામાં આવે છે. આ જ દિવસે ગુરુ નાનક જયંતી પણ ઉજવાશે. શીખ ધર્મના પ્રથમ ગુરુ ગુરુ નાનક દેવજીના જન્મદિવસ નિમિત્તે ગુરુદ્વારાઓમાં પ્રાર્થના, કીર્તન અને સેવા સહિતના કાર્યક્રમો યોજાય છે. 

નવેમ્બર 2026માં કયા તહેવારો સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે? 

નવેમ્બર મહિનાના પ્રથમ ભાગમાં ધનતેરસ, દિવાળી, ગુજરાતી નૂતન વર્ષ અને ભાઈબીજ જેવા તહેવારો આવશે. મધ્ય ભાગમાં છઠ પૂજાની ઉજવણી થશે, જ્યારે મહિનાના અંતિમ ભાગમાં દેવઉઠી એકાદશી, તુલસી વિવાહ અને દેવ દિવાળી જેવા ધાર્મિક પ્રસંગો ઉજવાશે. તહેવારોની તૈયારી માટે તારીખો અગાઉથી જાણી લેવી ઉપયોગી છે. જોકે, વ્રત રાખતા પહેલાં અને પૂજાનો સમય નક્કી કરતાં પહેલાં તમારા શહેરના સ્થાનિક પંચાંગમાં તિથિ અને મુહૂર્તની પુષ્ટિ કરવી.