GST Council Meeting: ભારત સરકાર ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) શાસન હેઠળ વેપાર-ઉદ્યોગને મોટી રાહત આપવા અને નિયમોને વધુ સરળ બનાવવા માટે વ્યાપક સુધારા કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ પ્રસ્તાવિત ફેરફારોનો મુખ્ય હેતુ અબજો રૂપિયાની સંચિત ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC)ને અનલૉક કરવાનો, પાલન (compliance) પ્રક્રિયાને સુગમ બનાવવાનો અને કાનૂની કાર્યવાહી માટેની મર્યાદા વધારીને વેપારીઓ પરનો બોજ ઘટાડવાનો છે. GST કાઉન્સિલની આગામી બેઠકમાં આ તમામ મહત્વપૂર્ણ દરખાસ્તો પર વિગતવાર વિચારણા કરવામાં આવશે.
નિયમોનું સરળીકરણ અને GST 2.0 તરફ સંક્રમણ
આ દરખાસ્તો કરદાતાઓ સાથે જોડાયેલા તમામ પ્રમુખ પાસાઓને આવરી લે છે, જેમાં નવી નોંધણી, રિટર્ન ફાઇલિંગ, ટેક્સ રિફંડ, ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ અને કાનૂની વિવાદોનું નિવારણ શામેલ છે. આ ફેરફારો જટિલ અને કાગળ-ધારી પ્રક્રિયાઓમાંથી મુક્તિ આપીને સ્વચાલિત, ડેટા-આધારિત અને જોખમ-આધારિત આધુનિક વહીવટ તરફના સંક્રમણનો સંકેત આપે છે. શરૂઆતના વર્ષોમાં કરચોરી રોકવા માટે જે કડક રક્ષણાત્મક પગલાં લેવાયા હતા, તેને હવે મજબૂત ડેટા સિસ્ટમના કારણે હળવા કરી શકાશે. આ પગલું GST 2.0 ના અમલીકરણ માટેનો માર્ગ મોકળો કરશે.
અવરોધિત ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) અનલૉક થશે
ઉદ્યોગો માટે સૌથી મોટો રાહતનો મુદ્દો અગાઉ અવરોધિત કરાયેલી ITC મેળવવાનો છે. પ્રસ્તાવ મુજબ, કાઉન્સિલ પ્લાન્ટ, મશીનરી અને ઇનપુટ સેવાઓ પર ચૂકવાયેલા ટેક્સનું રિફંડ પાંચ વર્ષમાં માસિક હપ્તામાં આપવા પર વિચાર કરશે.
આ ઉપરાંત, અગાઉ જે ક્ષેત્રોમાં ક્રેડિટ મળતી નહોતી, ત્યાં પાત્રતા વધારવાની માંગ સ્વીકારાઈ શકે છે. જેમાં નીચે મુજબની બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:
- કર્મચારીઓ માટે હેલ્થ અને લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ તથા આઉટડોર કેટરિંગ.
- ટેલિકોમ્યુનિકેશન ટાવર્સ અને ફેક્ટરી પરિસરની બહાર આવેલી પાઇપલાઇન્સ (જેનાથી ટેલિકોમ, પેટ્રોકેમિકલ્સ અને ગેસ વિતરણ ક્ષેત્રને મોટો લાભ થશે).
- 13 લોકો સુધીની બેઠક ક્ષમતા ધરાવતા વાહનો, તેમનો વીમો, જાળવણી અને ભાડાપટ્ટો.
- મફત નમૂનાઓ અને મુદત પૂરી થયેલી વસ્તુઓનો નાશ કરવો.
ઉલટાવી દેવાયેલું ફરજ માળખું
ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ટેક્સટાઇલ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) જેવા 5% ટેક્સ સ્લેબમાં આવતા ઉદ્યોગો લાંબા સમયથી 'ઇનવર્ટેડ ડ્યુટી સ્ટ્રક્ચર'નો સામનો કરી રહ્યા છે, જેના કારણે તેમની હજારો કરોડ રૂપિયાની રકમ ITC તરીકે ફસાયેલી રહે છે. આ મૂડી મુક્ત થવાથી કંપનીઓ તે ભંડોળને ફરીથી નવા રોકાણ (CapEx) માં લગાવી શકશે. સાથે જ, જો સપ્લાયર ટેક્સ ચૂકવવામાં ડિફોલ્ટ કરે તો પ્રામાણિક ખરીદદારની ક્રેડિટ રદ નહીં થાય, પરંતુ સિસ્ટમ દ્વારા મૂળ ડિફોલ્ટર સપ્લાયર સામે જ વસૂલાતની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવશે.
IT ક્ષેત્ર, નિકાસ અને નાના વેપારીઓને રાહત
- IT/ITeS ક્ષેત્ર: વિદેશી શાખા કચેરીઓને પૂરી પાડવામાં આવતી સેવાઓને નિકાસ ગણવામાં આવશે, જેથી તેઓ ITC મેળવવા પાત્ર બનશે.
- SEZ સપ્લાય: વિદેશી ચલણમાં ચૂકવણી મેળવતા SEZ એકમોને માલ પહોંચાડવાને પણ નિકાસનો દરજ્જો આપવાની યોજના છે.
- નાના વ્યવસાયો: 5 કરોડ સુધીનું ટર્નઓવર ધરાવતા અને માત્ર બિન-નોંધાયેલા ગ્રાહકો (B2C) સાથે વેપાર કરતા નાના વેપારીઓને દર ત્રણ મહિને ટેક્સ ચુકવણી સાથે વાર્ષિક રિટર્ન ભરવાની સુવિધા મળી શકે છે. યોગ્ય અરજદારો માટે નોંધણી માત્ર 3 દિવસમાં સ્વચાલિત રીતે થઈ જશે.
હળવી કાનૂની કાર્યવાહી અને નોટિસોમાં ઘટાડો
કરદાતાઓને રાહત આપતા રૂ. 10,000 થી ઓછી રકમ માટે કોઈ ‘કારણ દર્શાવો નોટિસ’ જારી કરવામાં આવશે નહીં અને આ નિયમ પેન્ડિંગ કેસોને પણ લાગુ પડશે. આ સિવાય, GST કાયદા હેઠળ ધરપકડની સત્તાઓ દૂર કરવા અને ઇ-વે બિલ સંબંધિત નિયમોને વધુ વ્યવહારુ બનાવવા અંગે પણ મહત્વના નિર્ણયો લેવામાં આવશે.