LIC Smart Pension Plan: નોકરીમાંથી નિવૃત્તિ લીધા પછી દર મહિને નિયમિત આવક મળતી રહે તેવું દરેક વ્યક્તિ ઇચ્છે છે. ખાસ કરીને વૃદ્ધાવસ્થામાં રોજિંદા ખર્ચ માટે કોઈના પર નિર્ભર રહેવું ન પડે તે માટે અગાઉથી આર્થિક આયોજન કરવું જરૂરી છે. આ માટે ભારતીય જીવન વીમા નિગમ (LIC)ની Smart Pension Plan એક વિકલ્પ બની શકે છે. આ યોજનામાં એકસાથે રકમનું રોકાણ કરીને પેન્શન મેળવવાનું શરૂ કરી શકાય છે. તેમાં માસિક, ત્રિમાસિક, છમાસિક અને વાર્ષિક પેન્શનની સુવિધા પણ મળે છે. તો ચાલો જાણીએ આ યોજનાની ખાસિયતો અને તેમાં કોણ રોકાણ કરી શકે છે.
શું છે LIC Smart Pension Plan?
LIC Smart Pension Plan એ ભારતીય જીવન વીમા નિગમ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી તાત્કાલિક પેન્શન યોજના (Immediate Annuity Plan) છે. આ યોજના 19 ફેબ્રુઆરી 2025ના રોજ લોન્ચ કરવામાં આવી હતી. તેને નોન-લિંક્ડ અને નોન-પાર્ટિસિપેટિંગ પ્લાન તરીકે રજૂ કરવામાં આવી છે. નોન-લિંક્ડનો અર્થ એ છે કે આ યોજનાનું રોકાણ શેરબજાર સાથે જોડાયેલું નથી. જ્યારે નોન-પાર્ટિસિપેટિંગનો અર્થ એ છે કે તેમાં પોલિસીધારકને કંપનીના નફા કે બોનસમાં ભાગ મળતો નથી.
આ યોજનામાં રોકાણ કરવા માટે એક જ વખત પ્રીમિયમ ભરવાનું હોય છે. ત્યારબાદ પસંદ કરેલા વિકલ્પ પ્રમાણે પેન્શન મળવાનું શરૂ થાય છે. ખાસ વાત એ છે કે રોકાણ કરતી વખતે નક્કી થયેલા એન્યુઇટી રેટ પ્રમાણે પેન્શનની રકમ નક્કી થાય છે.
કેટલી ઉંમરના લોકો આ યોજનામાં રોકાણ કરી શકે?
LIC Smart Pension Planમાં ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષની ઉંમર ધરાવતી વ્યક્તિ રોકાણ કરી શકે છે. જોકે, મહત્તમ ઉંમર તમે કયો પેન્શન વિકલ્પ પસંદ કરો છો તેના પર આધારિત છે.
- કેટલાક વિકલ્પોમાં મહત્તમ ઉંમર 65 વર્ષ છે.
- કેટલાક વિકલ્પોમાં મહત્તમ ઉંમર 70 વર્ષ છે.
- મોટાભાગના અન્ય વિકલ્પોમાં મહત્તમ ઉંમર 85 વર્ષ છે.
- રિટર્ન ઓફ પરચેઝ પ્રાઇસ ધરાવતા ચોક્કસ વિકલ્પમાં મહત્તમ ઉંમર 100 વર્ષ સુધી છે.
જોઇન્ટ લાઇફ પેન્શન પસંદ કરવામાં આવે તો મુખ્ય અને બીજા પેન્શનધારક બંનેએ સંબંધિત ઉંમરની શરતો પૂરી કરવી જરૂરી છે.
કેટલા રૂપિયાનું રોકાણ કરવું પડશે?
આ યોજનામાં ઓછામાં ઓછા ₹1 લાખથી રોકાણ શરૂ કરી શકાય છે. જ્યારે મહત્તમ રોકાણની કોઈ નિશ્ચિત મર્યાદા રાખવામાં આવી નથી. જોકે, રોકાણની રકમ અને અન્ય શરતો LICની અંડરરાઇટિંગ પોલિસી પર આધારિત રહેશે.
આ ઉપરાંત પેન્શન મેળવવા માટે લઘુત્તમ રકમ પણ નક્કી કરવામાં આવી છે. તેમાં માસિક પેન્શન ઓછામાં ઓછું ₹1,000, ત્રિમાસિક ₹3,000, છમાસિક ₹6,000 અને વાર્ષિક ₹12,000 હોવું જરૂરી છે. આ લઘુત્તમ પેન્શનની શરત પૂરી કરવા માટે કેટલીક પરિસ્થિતિમાં ₹1 લાખ કરતાં વધુ રોકાણ કરવું પડી શકે છે.
સિંગલ અને જોઇન્ટ લાઇફ પેન્શનના વિકલ્પો
આ યોજનાની એક ખાસિયત એ છે કે તેમાં સિંગલ લાઇફ અને જોઇન્ટ લાઇફ એમ બે પ્રકારના પેન્શન વિકલ્પ પસંદ કરી શકાય છે.
સિંગલ લાઇફ પેન્શન: આ વિકલ્પમાં એક જ વ્યક્તિના જીવન સુધી પેન્શન મળે છે. પોલિસીધારકના મૃત્યુ પછી પસંદ કરેલા વિકલ્પ પ્રમાણે નોમિનીને ખરીદીની રકમ પરત મળવાની જોગવાઈ હોઈ શકે છે.
જોઇન્ટ લાઇફ પેન્શન: આ વિકલ્પમાં બે વ્યક્તિને પેન્શનની સુવિધા મળે છે. સામાન્ય રીતે પતિ-પત્ની આ વિકલ્પ પસંદ કરી શકે છે. પ્રથમ પેન્શનધારકના મૃત્યુ પછી પસંદ કરેલી શરત મુજબ બીજા પેન્શનધારકને 50 ટકા અથવા 100 ટકા પેન્શન મળતું રહી શકે છે. કેટલાક વિકલ્પોમાં બંનેના મૃત્યુ પછી ખરીદીની રકમ પરત આપવાની પણ જોગવાઈ છે.
દર મહિને નહીં, અન્ય રીતે પણ મેળવી શકો છો પેન્શન
LIC Smart Pension Planમાં રોકાણકાર પોતાની જરૂરિયાત પ્રમાણે પેન્શન મેળવવાનો સમયગાળો પસંદ કરી શકે છે. તેમાં ચાર વિકલ્પ આપવામાં આવ્યા છે.
- માસિક: દર મહિને પેન્શન મેળવવા માટે.
- ત્રિમાસિક: દર ત્રણ મહિને પેન્શન મેળવવા માટે.
- છમાસિક: દર છ મહિને પેન્શન મેળવવા માટે.
- વાર્ષિક: વર્ષમાં એક વખત પેન્શન મેળવવા માટે.
આ રીતે વ્યક્તિ પોતાની આવક અને ખર્ચના આયોજન પ્રમાણે પેન્શન મેળવવાનો વિકલ્પ પસંદ કરી શકે છે.
પોલિસીધારકના મૃત્યુ પછી શું મળશે?
આ યોજનામાં મૃત્યુ લાભ (Death Benefit) પસંદ કરેલા એન્યુઇટી વિકલ્પ પ્રમાણે નક્કી થાય છે. કેટલાક વિકલ્પોમાં પોલિસીધારકના મૃત્યુ પછી નોમિનીને રોકાણ સમયે ભરેલી ખરીદીની રકમ (Purchase Price) પરત આપવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત મૃત્યુ લાભની રકમ એકસાથે મેળવવા, હપ્તામાં મેળવવા અથવા એન્યુઇટીના રૂપમાં મેળવવાનો વિકલ્પ પણ ઉપલબ્ધ છે. જોકે, દરેક વિકલ્પમાં આ સુવિધા અને તેની શરતો અલગ હોઈ શકે છે. તેથી રોકાણ કરતાં પહેલાં કયો વિકલ્પ પસંદ કરવો તે સમજવું જરૂરી છે.
LIC Smart Pension Plan કેવી રીતે ખરીદશો?
જો તમે આ યોજનામાં રોકાણ કરવા ઇચ્છતા હોવ તો તેને ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન બંને રીતે ખરીદી શકો છો.
ઓનલાઈન પ્રક્રિયા: LICની સત્તાવાર વેબસાઇટ www.licindia.in પર જઈને Smart Pension Plan વિશે માહિતી મેળવી શકો છો અને ઉપલબ્ધ સુવિધા પ્રમાણે ખરીદીની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શકો છો.
ઓફલાઈન પ્રક્રિયા: નજીકની LIC શાખા અથવા અધિકૃત LIC એજન્ટનો સંપર્ક કરીને પણ આ યોજનામાં રોકાણ કરી શકાય છે.
રોકાણ કરતાં પહેલાં આ બાબતો ખાસ ધ્યાનમાં રાખો
LIC Smart Pension Planમાં રોકાણ કરતાં પહેલાં તેના તમામ નિયમો અને શરતો સમજવી જરૂરી છે. ખાસ કરીને તમે કેટલું રોકાણ કરશો અને તેના બદલામાં કેટલી પેન્શન મળશે તેની ગણતરી કરવી જોઈએ. પેન્શનની રકમ ઉંમર, રોકાણની રકમ અને પસંદ કરેલા એન્યુઇટી વિકલ્પ પ્રમાણે અલગ-અલગ હોઈ શકે છે.
સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે એક વખત એન્યુઇટી વિકલ્પ પસંદ કર્યા પછી તેને બદલી શકાતો નથી. તેથી સિંગલ લાઇફ કે જોઇન્ટ લાઇફમાંથી કયો વિકલ્પ તમારા માટે યોગ્ય રહેશે તે સમજીને જ નિર્ણય લેવો. રોકાણ કરતાં પહેલાં LICની સત્તાવાર બ્રોશર અને પોલિસીના નિયમો જરૂર તપાસો.