Nag Panchami 2026 Date in Gujarat: હિંદુ ધર્મમાં પ્રકૃતિ અને જીવસૃષ્ટિની પૂજાનું વિશેષ મહત્વ છે, જેમાં નાગ દેવતાની ઉપાસના માટે 'નાગ પંચમી' નું પર્વ અત્યંત શ્રદ્ધાપૂર્વક મનાવવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં આ વર્ષે નાગ પંચમી 1 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ ઉજવવામાં આવશે. આ દિવસે વાસુકી, આદિશેષ અને અનંત જેવા નાગ દેવતાઓની પૂજા કરી કાલસર્પ દોષમાંથી મુક્તિ અને પરિવારની સુખ-શાંતિ માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
ગુજરાતમાં નાગ પંચમી અન્ય રાજ્યોથી કેવી રીતે અલગ છે?
આ પણ વાંચો
ગુજરાતી પંચાંગ (અમાસથી અમાસનો મહિનો) અનુસાર, નાગ પંચમી શ્રાવણ મહિનાના વદ પક્ષની (કૃષ્ણ પક્ષ) પંચમીના દિવસે મનાવવામાં આવે છે. આ તહેવાર શ્રીકૃષ્ણ જન્માષ્ટમીના બરાબર 3 દિવસ પહેલાં આવે છે. જ્યારે દેશના અન્ય મોટાભાગના રાજ્યોમાં (જ્યાં પૂર્ણિમાંત પંચાંગ માન્ય છે) નાગ પંચમી શ્રાવણ મહિનાના સુદ પક્ષની (શુક્લ પક્ષ) પંચમીે ઉજવાય છે, જે ગુજરાતની નાગ પંચમી કરતા 15 દિવસ પહેલાં આવે છે.
નાગ પંચમી 2026: પૂજાનો શુભ મુહૂર્ત અને તિથિ ક્યારે છે?
ભક્તો નાગ પંચમીના દિવસે ઉપવાસ રાખે છે અને સામાન્ય રીતે પૂજા કર્યા બાદ વ્રતનું પારણ કરે છે. પંચાંગ અનુસાર વર્ષ 2026 માટેનો શુભ સમય નીચે મુજબ છે:
- નાગ પંચમીની તારીખ: 1 સપ્ટેમ્બર 2026, મંગળવાર
- પૂજાનો શુભ મુહૂર્ત: સવારે 07:41 થી 08:53 વાગ્યા સુધી
- મુહૂર્તનો કુલ સમયગાળો: 01 કલાક 12 મિનિટ
- પંચમી તિથિનો પ્રારંભ: 1 સપ્ટેમ્બર 2026, સવારે 07:41 વાગ્યે
- પંચમી તિથિની સમાપ્તિ: 2 સપ્ટેમ્બર 2026, સવારે 06:12 વાગ્યે
નાગ પંચમીની સરળ પૂજા વિધિ શું છે?
- સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કર્યા બાદ સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરો.
- પૂજા સ્થાન પર નાગ દેવતાની મૂર્તિ અથવા ચિત્રની સ્થાપના કરો. જો મૂર્તિ ઉપલબ્ધ ન હોય તો ઘઉંના લોટમાંથી નાગ બનાવીને પણ પૂજા કરી શકાય છે.
- નાગ દેવતાને જળ, દૂધ, હળદર, રોલી (કંકુ), ચોખા, પુષ્પ અને મીઠાઈ અર્પણ કરો.
- પૂજા દરમિયાન શ્રદ્ધાપૂર્વક 'ॐ नागदेवाय नमः' અથવા 'ॐ भुजंगેશાય વિદ્મહે, સર્પરાજાય ધીમહિ, તન્નો નાગઃ પ્રચોદયાત્' મંત્રનો ક્ષમતા મુજબ જાપ કરો.
- અંતમાં નાગ પંચમીની વ્રત કથા સાંભળો અને આરતી કરો.
ખાસ નોંધ: આ દિવસે સાપને દૂધ પીવડાવવાને બદલે શિવલિંગ પર કે નાગ દેવતાની મૂર્તિ પર દૂધનો અભિષેક કરવો વધુ યોગ્ય છે, કારણ કે જીવંત સાપને દૂધ પીવડાવવાથી તેમના સ્વાસ્થ્યને નુકસાન થઈ શકે છે.
નાગ દેવતાની પૂજાના પ્રમુખ મંત્રો કયા છે?
सर्वे नागाः प्रीयन्तां मे ये केचित् पृथ्वीतले।
ये च हेलिमरीचिस्था येऽन्तरे दिवि संस्थिताः॥
ये नदीषु महानागा ये सरस्वतिगामिनः।
ये च वापीतडगेषु तेषु सर्वेषु वै नमः॥
અર્થ: પૃથ્વી, આકાશ, સ્વર્ગ, સૂર્યનાં કિરણો, સરોવર, કૂવા અને તળાવમાં નિવાસ કરતા તમામ નાગ દેવતાઓ અમારા પર પ્રસન્ન થાય અને આશીર્વાદ આપે. અમે સર્વે નાગ દેવતાઓને નમન કરીએ છીએ.
अनन्तं वासुकिं शेषं पद्मनाभं च कम्बलम्।
शङ्ख पालं धृतराष्ट्रं तक्षकं कालियं तथा॥
एतानि नव नामानि नागानां च महात्मनाम्।
सायङ्काले पठेन्नित्यं प्रातःकाले विशेषतः।
तस्य विषभयं नास्ति सर्वत्र विजयी भवेत्॥
અર્થ: અનંત, વાસુકી, શેષ, પદ્મનાભ, કંબલ, શંખપાલ, ધૃતરાષ્ટ્ર, તક્ષક અને કાલિય - આ 9 મહાન નાગ દેવતાઓનાં નામ છે. જે વ્યક્તિ દરરોજ સવારે અને સાંજે આ નામોનો જાપ કરે છે, તેને તમામ વિષનો ભય રહેતો નથી અને દરેક ક્ષેત્રમાં વિજય પ્રાપ્ત થાય છે.
નાગ પંચમીનું ધાર્મિક મહત્વ શું છે?
જ્યોતિષ શાસ્ત્ર મુજબ, નાગ પંચમીના દિવસે નાગ દેવતાની પૂજા કરવાથી કુંડળીમાં રહેલા 'કાલસર્પ દોષ' ના નકારાત્મક પ્રભાવો ઘટે છે. આ ઉપરાંત આ પર્વ સાપ અને પ્રકૃતિ પ્રત્યે આદર અને તેમના રક્ષણનો સંદેશ આપે છે. ધાર્મિક માન્યતા છે કે શ્રદ્ધાપૂર્વક નાગ દેવતાની ઉપાસના કરવાથી પરિવારમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે.